“LŨY PHÁO ĐÀI – DẤU SON KIÊN CƯỜNG TRONG CUỘC KHỞI NGHĨA TRƯƠNG ĐỊNH”

“Sông Cửa Tiểu còn vang hồn dân tộc
Lũy đất xưa còn giữ bóng anh hùng
Một tấc đất cũng quyết không nhường giặc
Khí phách Nam kỳ sáng mãi đến muôn chung…”

Giữa vùng đất cù lao yên bình của huyện Tân Phú Đông hôm nay, Di tích Lũy Pháo Đài vẫn lặng lẽ tồn tại như một chứng nhân lịch sử của những năm tháng đấu tranh chống thực dân Pháp đầy oanh liệt của quân dân Nam Bộ. Không chỉ là một công trình quân sự xưa, nơi đây còn là biểu tượng cho tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và lòng bất khuất của nghĩa quân Anh hùng dân tộc Trương Định.

Di tích Lũy Pháo Đài tọa lạc tại ấp Pháo Đài, xã Phú Tân, huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang, nằm ngay khu vực cửa sông Cửa Tiểu – vị trí chiến lược quan trọng nối liền vùng biển và nội địa Nam Bộ. Chính vị trí đặc biệt ấy đã giúp nơi đây trở thành căn cứ phòng thủ trọng yếu trong cuộc kháng chiến chống Pháp vào những năm 1860.

Theo tư liệu lịch sử, vào năm Minh Mạng thứ 15 (1834), triều Nguyễn cho xây dựng tại đây một đồn đất mang tên Đồn Từ Linh nhằm bảo vệ cửa biển Cửa Tiểu. Sau khi thành Định Tường thất thủ năm 1861, Anh hùng dân tộc Trương Định đã sử dụng nơi này làm chiến lũy chống Pháp và đổi tên thành Lũy Pháo Đài. Từ đây, nghĩa quân tổ chức phòng thủ, ngăn chặn tàu chiến địch tiến sâu vào vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Điểm đặc biệt của Lũy Pháo Đài là kiến trúc thành đất hình lục lăng với 6 cạnh cân đối được đắp cao và kiên cố. Bao quanh thành lũy trước kia là những hàng me xanh nhằm gia cố công trình quân sự. Bên ngoài còn có hệ thống rừng đước, dừa nước và bần bao bọc như một “lá chắn thiên nhiên” bảo vệ căn cứ nghĩa quân. Chính sự kết hợp giữa địa thế hiểm trở và tinh thần chiến đấu quả cảm đã giúp nghĩa quân Trương Định nhiều lần cản bước quân thù.

Dù chỉ là những người nông dân với vũ khí thô sơ, nhưng nghĩa quân vẫn chiến đấu bằng lòng yêu nước cháy bỏng. Họ hiểu rằng phía sau mình là quê hương, là gia đình và là non sông đất Việt. Chính tinh thần “thà hy sinh chứ không chịu mất nước” đã tạo nên sức mạnh lớn lao cho cuộc khởi nghĩa Trương Định – một trong những phong trào kháng Pháp tiêu biểu đầu tiên ở Nam Bộ.

Ngày nay, Lũy Pháo Đài không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Cùng với Đám lá tối trời, Ao Dinh và Đền thờ Trương Định, nơi đây đã được công nhận là Di tích Quốc gia Đặc biệt theo Quyết định số 694 ngày 18/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ.

Tìm về Lũy Pháo Đài hôm nay là hành trình tìm về cội nguồn dân tộc, để lắng nghe những câu chuyện hào hùng của cha ông năm xưa. Mỗi tấc đất nơi đây đều nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc và tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước bằng việc học tập, rèn luyện, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

“Lũy đất xưa nay phủ màu cây lá
Nhưng hào khí vẫn còn vọng non sông
Trang sử đỏ viết bằng bao máu lửa
Để Việt Nam mãi rạng rỡ giống nòi.”