LỶ A COỎNG – “VÀNG KHÔNG MUA ĐƯỢC LÒNG NGƯỜI DAO THEO ĐẢNG”

Giữa núi rừng Đầm Hà, trong những năm tháng tình hình an ninh vùng biên giới Đông Bắc còn đầy biến động, có một người con dân tộc Dao đã dành nhiều năm cùng dân quân, công an và bộ đội bảo vệ bản làng, truy quét các toán phỉ và lực lượng chống phá. Đó là Lỷ A Coỏng, còn có tên Lý Vĩnh Phớc, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Lỷ A Coỏng sinh năm 1923, trong một gia đình nông dân nghèo có ba anh em ở xã Thanh Y, huyện Đầm Hà. Cuộc đời ông sớm trải qua những mất mát do chiến tranh. Nhà bị đốt, người thân ly tán, ông phải rời quê sang một thôn khác, lập gia đình và ở rể.

Chính những biến động ấy đã đưa người thanh niên miền núi đến với cách mạng. Ông tham gia hoạt động du kích tại các bản vùng cao Nà Pá và Thanh Y, những địa bàn mà lực lượng cách mạng phải đối mặt với nhiều toán phỉ và các tổ chức chống phá.

Trong thời kỳ thực dân Pháp kiểm soát khu vực, tình hình Hải Ninh hết sức phức tạp. Các tổ chức như “Xứ Nùng tự trị”, “Thanh niên chống cộng” cùng nhiều toán phỉ, mật thám và chỉ điểm được tổ chức nhằm chống phá lực lượng cách mạng, lùng bắt cán bộ và uy hiếp nhân dân.

Tại Thanh Y, một toán phỉ do Chíu Sồi Thống cầm đầu đã lôi kéo một số người tham gia chống phá, sát hại cán bộ, giáo viên và bắt giữ cán bộ chính quyền xã. Trước tình thế nguy hiểm, Lỷ A Coỏng phối hợp với các lực lượng cách mạng, vận động nhân dân và trực tiếp tham gia đấu tranh chống các toán phỉ, bảo vệ cơ sở cách mạng.

Sau năm 1954, dù hòa bình được lập lại ở miền Bắc, vùng biên giới vẫn chưa hoàn toàn yên tiếng súng. Các toán phỉ, mật thám và lực lượng xâm nhập tiếp tục hoạt động.

Năm 1955, Lỷ A Coỏng được kết nạp vào Đảng. Từ năm 1955 đến 1961, ông lần lượt đảm nhiệm các nhiệm vụ chính trị viên xã đội, xã đội trưởng, trực tiếp lãnh đạo lực lượng dân quân du kích Thanh Y.

Tháng 12-1955, ông chỉ huy dân quân truy lùng một toán đặc vụ, thu giữ súng ngắn, tiền, vàng và tài liệu. Hai năm sau, năm 1957, ông tiếp tục tham gia bắt sống tên mật thám Chín Sồi Tắc được cài lại địa bàn Hải Ninh.

Nhưng thử thách lớn vẫn còn phía trước.

Tháng 8-1958, một toán phỉ do Trình Coóng Phí cầm đầu cưỡng ép hơn 80 người dân chạy vào rừng và lập căn cứ. Sau đó, các nhóm phỉ liên kết với nhau, tiến hành cướp vũ khí, sát hại cán bộ xã và cướp bóc tài sản của nhân dân.

Lúc này, với trách nhiệm của Xã đội trưởng Thanh Y, Lỷ A Coỏng vừa tổ chức dân quân bảo vệ bản làng, vừa trực tiếp chỉ huy lực lượng chống trả.

Ông hiểu rất rõ rằng cuộc chiến ở vùng cao không chỉ diễn ra bằng súng đạn. Muốn đánh bại các toán phỉ, trước hết phải giữ được lòng dân, không để đồng bào bị đe dọa, lôi kéo hoặc cưỡng ép.

Năm 1961, thời cơ truy quét quyết liệt được mở ra. Lỷ A Coỏng cùng đội du kích xã phối hợp với bộ đội biên phòng và công an tổ chức bao vây các đường dây, căn cứ và hang ổ của lực lượng phỉ. Theo tư liệu được cung cấp, chiến dịch đã tiêu diệt gần 80 tên phỉ, góp phần xóa bỏ hoạt động của các toán phỉ trên địa bàn huyện Đầm Hà.

Trong những cuộc truy đuổi ấy có một câu chuyện trở thành dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời Lỷ A Coỏng.

Khi lực lượng cách mạng truy đuổi Chín Sồi Thống, tên trùm phỉ đã tìm cách dùng rất nhiều vàng để mua chuộc ông.

Đối với một người xuất thân từ gia đình nông dân nghèo, từng chịu cảnh nhà cửa bị đốt phá và cuộc sống thiếu thốn, số vàng ấy có thể là một tài sản rất lớn.

Nhưng Lỷ A Coỏng không dao động.

Ông lựa chọn lòng trung thành với cách mạng và đồng bào. Cũng từ sự việc ấy, một câu nói của ông được nhiều người nhắc lại:

“Vàng không mua được lòng người Dao theo Đảng.”

Đó không chỉ là lời từ chối sự mua chuộc. Nó thể hiện lựa chọn của một con người từng trải qua chiến tranh, mất mát và hiểu rằng sự bình yên của bản làng không thể đánh đổi bằng lợi ích cá nhân.

Với những thành tích trong quá trình công tác và chiến đấu, Lỷ A Coỏng được tặng nhiều giấy khen, bằng khen, danh hiệu chiến sĩ thi đua và Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 1-1-1967, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau một cuộc đời gắn bó với quê hương và cách mạng, Lỷ A Coỏng qua đời năm 1999. Từ người nông dân nghèo giữa núi rừng Đầm Hà, ông trở thành một cán bộ dân quân tiêu biểu, nhiều năm cùng đồng đội bảo vệ nhân dân và giữ gìn an ninh vùng biên giới Đông Bắc.

Tên tuổi Lỷ A Coỏng vì thế được nhớ đến không chỉ bởi những trận truy quét phỉ, mà còn bởi một lựa chọn tưởng như rất giản dị nhưng đầy sức nặng:

Giữa vàng bạc và lòng trung thành, ông chọn nhân dân.

Và câu nói “Vàng không mua được lòng người Dao theo Đảng” trở thành lời cô đọng nhất về cuộc đời người Anh hùng vùng cao Đầm Hà.