Lý Hữu Trí (Năm Nhanh): Người Anh Hùng Và Huyền Thoại Hai Lần Truy Điệu
Đặng Mai Phương
Ở mảnh đất cực Nam Tổ quốc, nơi có những cánh rừng đước bạt ngàn và sông rạch chằng chịt, câu chuyện về Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Lý Hữu Trí (tên thường gọi là Năm Nhanh) hiện lên như một thiên hùng ca về lòng dũng cảm, sự mưu trí và sức sống kỳ diệu của người chiến sĩ cách mạng.
Sinh ra tại xã Khánh Bình, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, cậu bé Lý Hữu Trí sớm mang trong lòng niềm căm thù giặc khi chứng kiến cảnh địa chủ cậy quyền uy bắt giam cả gia đình vì không chịu đóng tô. Năm 1945, khi mới tròn 13 tuổi, ông đã quyết định thoát thoát gia đình đi theo cách mạng. Với vóc dáng nhỏ nhắn nhưng nhanh nhạy, ông bắt đầu bằng những công việc giao liên, làm đội trưởng thiếu nhi, rồi dạy lớp bình dân học vụ. Biệt danh "Năm Nhanh" cũng từ đó mà ra, gắn liền với phong cách làm việc quyết đoán, phản ứng linh hoạt trong mọi tình huống.
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông được tổ chức phân công ở lại miền Nam bám đất, bám dân xây dựng cơ sở bí mật. Năm 1959, ông từng bị địch bắt và chịu những đòn tra tấn dã man nhưng vẫn giữ trọn khí tiết, không khai báo. Đến thập niên 1960, ông tham gia lực lượng An ninh vũ trang Cà Mau, làm Chính trị viên Đại đội phòng thủ bảo vệ căn cứ Tỉnh ủy, trực tiếp chỉ đạo và tham gia hàng trăm trận đánh lớn nhỏ.
Cuộc đời chiến đấu của ông gắn liền với một chuyện hy hi hữu trong lịch sử chiến tranh: hai lần đồng đội tưởng ông đã hy sinh và làm lễ truy điệu, nhưng ông đều "trở về từ cõi chết":
Lần thứ nhất (Mậu Thân 1968): Trong trận tấn công vào thị xã Cà Mau, ông chỉ hữu mũi xung phong đánh chiếm kho đạn địch và bị trúng đạn xé rách vùng bụng. Đêm tối đạn lạc, ông yêu cầu đồng đội rút lui để bảo toàn lực lượng, còn mình tự dùng khăn dù quấn chặt vết thương rồi ngất đi. Đồng đội tìm không thấy, ngỡ ông đã hy sinh nên làm lễ truy điệu. Thế nhưng rạng sáng hôm sau, ông tỉnh lại và kiên trì bò suốt 3 km xuyên qua vòng vây để tìm về đơn vị.
Lần thứ hai (Trận đồn Thị Kẹo 1974): Trong một trận đánh ác liệt, ông lại bị thương rất nặng và rơi vào trạng thái lâm sang. Giữa chiến trường khói lửa, đơn vị đành đặt thân thể ông lên bụi ráng rồi tiếp tục truy kích địch. Sau khi trận đánh kết thúc, đơn vị làm thủ tục truy điệu lần hai. Kỳ diệu thay, hơi ấm của đất trời và ý chí sinh tồn đã giúp ông hồi tỉnh, một lần nữa tự lực bò qua bãi chiến trường trở về trong sự ngỡ ngàng của đồng chí.
Cuối năm 1974, ông tiếp tục chỉ huy diệt hàng trăm lính địch trong trận giải phóng chi khu Trần Văn Thời, góp phần tạo đà cho đại thắng Mùa Xuân 1975. Ngày 14 tháng 6 năm 1976, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Tấm gương kiên trung, sống chết vì lý tưởng của "người anh hùng hai lần truy điệu" Lý Hữu Trí mãi là hình ảnh đẹp đẽ, biểu tượng cho sức mạnh kiên cường của quân và dân vùng sông nước Cà Mau.
