LÝ LIỄU – NGƯỜI DU HỌC SINH TRỞ VỀ TỪ ĐỊA NGỤC NAM MỸ

Quê ở Tam Bình (Vĩnh Long), Lý Liễu sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Năm 1907, mới 14–15 tuổi, ông đã theo phong trào Đông Du, cùng Nguyễn Truyện xuất dương sang Trung Quốc, rồi học tại Trung Anh học đường – Hồng Kông. Nhờ tư chất thông minh, Lý Liễu sớm thông thạo Anh – Hoa – Pháp, nuôi mộng ngày mai trở về phụng sự đất nước.

Nhưng biến cố năm 1913 đã đổi hướng cuộc đời ông. Trong vụ mật thám Anh khám nhà Huỳnh Hưng ở Cửu Long, Lý Liễu bị bắt oan. Dù án nhẹ nhất – 5 năm khổ sai, ông vẫn bị đày sang Guyane (Nam Mỹ) – nơi địa ngục trần gian.

Tại Guyane, Lý Liễu trở thành người liên lạc, đấu tranh đòi quyền lợi tù nhân, chuyển thư từ cho đồng chí. Với sự giúp đỡ của Hoa kiều, ông vượt ngục, sang Trinidad, rồi sang Anh, lấy vợ, đổi quốc tịch – nhưng chưa từng quên mình là người Việt Nam.

Ông bí mật trở về nước với tên Lý Phùng Xuân, tiếp tục hoạt động. Năm 1933–1934, ông bị bắt lại ở Vĩnh Long, lãnh 15 năm khổ sai, đày Côn Đảo. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông được đón về và được giao làm Chủ tịch huyện An Hóa.

Cuộc đời Lý Liễu là minh chứng cho một thế hệ Đông Du:
ra đi khi tuổi thiếu niên – trở về từ địa ngục – vẫn một lòng vì nước.