Lý Nam Đế
Lý Nam Đế (503–548), tên thật là Lý Bí (hoặc Lý Bôn), là vị hoàng đế khai sáng nhà nước Vạn Xuân và triều đại Tiền Lý. Ông là một trong những anh hùng dân tộc tiêu biểu nhất của Việt Nam, người có công dẹp giặc ngoại xâm, giành lại quyền tự chủ sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc.
Thân thế và sự nghiệpXuất thân: Ông sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (năm 503), quê ở vùng Cổ Pháp (tỉnh Thái Nguyên hoặc Thái Bình theo các tài liệu khác nhau). Ông từ nhỏ nổi tiếng thông minh, có tài văn võ song toàn.Khởi nghĩa: Năm 542, bất bình trước ách đô hộ tàn bạo của nhà Lương, ông đứng lên lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa, đánh đuổi Tiêu Tư cùng quan lại nhà Lương ra khỏi bờ cõi, đồng thời đánh bại các cuộc phản công từ quân Lương và giặc Lâm Ấp ở phương Nam.Lập quốc: Đầu năm 544, ông chính thức lên ngôi hoàng đế (tự xưng là Nam Việt Đế), lấy niên hiệu là Thiên Đức và đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng đô ở khu vực cửa sông Tô Lịch (Hà Nội), khẳng định ý chí độc lập tự chủ của dân tộc.Cuối đời: Giai đoạn sau, quân Lương phản công dữ dội. Ông thế cô, phải rút lui về động Khuất Lão, trao quyền lãnh đạo kháng chiến cho tướng Triệu Quang Phục rồi qua đời năm 548.
