Lý Quốc Sư – Ánh rực quang của trí tuệ và lòng từ bi

Trong thời kỳ đỉnh cao thịnh trị của vương triều nhà Lý, Phật giáo được tôn vinh là quốc giáo, thấm đẫm vào từng huyết mạch của đời sống chính trị, văn hóa và tinh thần Đại Việt. Giữa vầng hào quang rực rỡ của những thiền sư phò vua giúp nước bấy giờ, sử sách muôn đời vẫn nghiêng mình trước chân dung của Lý Quốc Sư Nguyễn Minh Không. Cuộc đời ông không chỉ là một chuỗi những hành trạng tu hành đắc đạo sâu sắc, mà còn là bản trường ca vĩ đại về lòng từ bi cứu khổ cứu nạn, đưa ông trở thành "Đức Thánh Nguyễn" bất tử trong lòng nhân dân.

Xuất thân từ một gia đình nghèo khó tại vùng đất cố đô Ninh Bình bảng lảng sương khói, Nguyễn Chí Thành từ nhỏ đã sớm bộc lộ cốt cách thanh cao và trí tuệ mẫn tiệp. Sớm nương nhờ cửa Phật, ông cùng các thiền sư Từ Đạo Hạnh và Giác Hải lặn lội tầm sư học đạo, thấu triệt sâu sắc những triết lý cao siêu của Phật pháp lẫn y học cổ truyền. Bằng lối sống giản dị gắn liền với thôn dã, ngài đi khắp hang cùng ngõ hẻm để bốc thuốc cứu người, dùng đôi bàn tay y đức và sự am hiểu tinh thông về thảo mộc để xoa dịu nỗi đau cho vạn dân bách tính.

Thế nhưng, mốc son đưa tên tuổi ông vào hàng thần y huyền thoại chính là sự kiện năm 1136. Khi ấy, vua Lý Thần Tông mắc phải chứng bệnh lạ, tâm thần hoảng loạn, cơ thể mọc lông rậm và gầm rú như mãnh hổ. Mọi bậc danh y trong thiên hạ đều bất lực cúi đầu. Giữa lúc triều đình lâm vào cảnh khốn đốn, thiền sư Nguyễn Minh Không được triệu về kinh đô. Bằng bản lĩnh phi thường và y thuật xuất chúng, ông đã chữa lành bệnh cho thiên tử một cách thần kỳ. Cảm kích trước công ơn cứu mạng, vua Lý Thần Tông đã ban quốc tính, phong ông làm Lý Quốc Sư – vị cao tăng giữ chức danh pháp lý cao nhất, đứng đầu tổ chức Phật giáo hoàng gia.

Không dừng lại ở một vị thần y, Lý Quốc Sư còn là người có công lao vĩ đại phục hưng tinh hoa nghệ thuật đúc đồng. Dân gian truyền tụng ngài đã sang phương Bắc gom đồng đen cho vào túi càn khôn mang về nước, đúc nên "Tứ đại khí" lừng lẫy của nước Việt: tượng Phật chùa Quỳnh Lâm, đỉnh tháp Báo Thiên, chuông Quy Điền và vạc Phổ Minh. Tiếng chuông đúc từ bàn tay ngài vang vọng khắp ngàn dặm, khẳng định tinh thần tự chủ, độc lập và sức sáng tạo tuyệt vời của bàn tay, khối óc con người đất Việt trước các triều đại phương Bắc.

Khi ngài nhắm mắt viên tịch, niềm tiếc thương vỡ òa khắp cả giang sơn. Người dân lập đền thờ ngài ở khắp nơi, tiêu biểu nhất là ngôi đền cổ Lý Quốc Sư tự tại số 50 phố Lý Quốc Sư (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) ngày nay. Đứng giữa ngôi chùa cổ kính rêu phong, nép mình bên những con phố nhỏ của thủ đô, ngắm nhìn bức tượng đá tạc hình ngài từ thế kỷ XVII ẩn hiện dưới làn khói trầm thanh tịnh, lòng mỗi người con đất Việt lại trào dâng một niềm thành kính khôn nguôi.

Lý Quốc Sư chính là hiện thân rực rỡ của sự hòa quyện giữa Đạo và Đời, giữa đức tin Phật giáo cao cả và tinh thần nhập thế phụng sự nhân sinh. Thời gian ngàn năm có thể làm phai mờ lớp sơn son thếp vàng, làm thay đổi dòng chảy thời đại, nhưng ánh sáng từ tấm lòng đại từ đại bi, trí tuệ kiệt xuất của Đức Thánh Nguyễn sẽ mãi mãi là ngọn hải đăng soi chiếu, nhắc nhở hậu thế sống cống hiến, giữ gìn và phát huy những báu vật văn hóa tinh thần vô giá của dân tộc.