Nữ trinh sát đứng trên cồn cát tìm tàu chiến Mỹ
Bà Nguyễn Thị Loan từng là nữ trinh sát của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy. Công việc của bà là quan sát từ trận địa ven biển, phát hiện tàu chiến đối phương và báo chính xác vị trí, hướng di chuyển để các khẩu đội pháo 85mm tổ chức bắn. Bà kể rằng hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng ký ức về những lần phát hiện tàu địch giữa tiếng bom đạn vẫn còn rất rõ.
Ngày 20/11/1967, Đội nữ pháo binh Ngư Thủy được thành lập với 37 cô gái tuổi từ 16 đến 20, sau phát triển lên 91 người. Đơn vị được trang bị bốn khẩu pháo 85mm và tổ chức các bộ phận pháo thủ, chỉ huy, trinh sát.
Trong đội hình ấy, Nguyễn Thị Loan làm nhiệm vụ trinh sát. Đối với một đơn vị pháo binh ven biển, việc phát hiện mục tiêu có ý nghĩa rất quan trọng: trinh sát phải quan sát mặt biển, xác định tàu ở đâu, đi theo hướng nào rồi nhanh chóng truyền thông tin về đài chỉ huy. Theo lời bà Loan được VTV ghi lại, đây là vị trí có nguy cơ bị đối phương phát hiện và bắn phá cao.
Những ngày đầu, các cô gái còn rất trẻ, chưa quen với chiến đấu và với những khẩu pháo lớn. Nhưng sau thời gian huấn luyện, họ bắt đầu thực hiện nhiệm vụ thật. Ngày 7/2/1968, đơn vị đánh trận đầu, bắn trọng thương một tàu khu trục Mỹ ngoài khơi Quảng Bình. Trong khoảng 100 ngày đầu năm 1968, đại đội tiếp tục bắn trúng ba tàu khu trục Mỹ.
Đối với Nguyễn Thị Loan, ký ức đáng nhớ nhất là những lần quan sát tàu địch từ xa rồi báo về trận địa. Công việc của bà đòi hỏi phải bình tĩnh giữa lúc máy bay, tàu chiến và pháo kích cùng xuất hiện. Chỉ một sai lệch trong quan sát cũng có thể ảnh hưởng đến việc xác định mục tiêu của cả khẩu đội.
Câu chuyện của bà cho thấy phía sau những phát đạn pháo được bắn ra còn có một công việc thầm lặng nhưng rất quan trọng: người trinh sát phải nhìn thấy mục tiêu trước, xác định mục tiêu và cung cấp thông tin cho người chỉ huy. Trong chiến đấu, họ cũng trực tiếp đối diện với nguy hiểm như các pháo thủ trên trận địa.
Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy sau đó được ghi nhận đã chiến đấu 8 trận, 5 lần bắn cháy hoặc bắn chìm tàu chiến Mỹ, và được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 25/8/1970.
Ý nghĩa tuyên truyền
Câu chuyện của Nguyễn Thị Loan là một tư liệu nhân chứng về vai trò của lực lượng trinh sát trong chiến đấu, đồng thời phản ánh hình ảnh những phụ nữ trẻ ở Quảng Bình trực tiếp tham gia bảo vệ vùng biển quê hương trong những năm chiến tranh.
Thông điệp: “Trước khi một khẩu pháo khai hỏa, thường đã có một người âm thầm quan sát, xác định mục tiêu và truyền đi thông tin giữa trận địa.”
