Lý Thị Mai - Vệt sáng qua khúc cua

Sinh vào khoảng thập niên 1940–1950, Lý Thị Mai là một trong nhiều cô gái thanh niên xung phong gắn mình với những con đường mà ít ai nhớ tên. Mai đến đoạn đường ấy vào một mùa mưa kéo dài, khi đất đỏ cứ hết nhão lại khô, rồi lại nhão ra sau mỗi lần bom dội xuống. Khúc cua nơi cô đứng nằm sát sườn đồi, phía dưới là một con suối cạn lộ đá trắng. Ban ngày, cả đội tránh vào rừng, đến chiều muộn mới ra đường. Mai quen với việc đứng yên một chỗ khá lâu, mắt nhìn theo con dốc phía trước, tay cầm chiếc đèn nhỏ. Ánh sáng không rộng, chỉ đủ soi một khoảng đất vừa tầm chân bánh xe.

Có những đêm rất yên, rồi đột ngột bị cắt ngang bởi một tiếng nổ. Khi đất đá còn chưa kịp lắng, Mai đã có mặt ở đó. Cô không vội vàng, cũng không đứng nhìn lâu, chỉ cúi xuống làm lại mặt đường như những lần trước. Đất mới nặng hơn, dính hơn, nhưng cách làm thì không khác. Khi xe đến, Mai giơ đèn lên, giữ ánh sáng ổn định, đợi chiếc xe qua hết đoạn cua mới hạ tay xuống. Có hôm mưa tràn từ trên dốc xuống, nước kéo theo bùn, cô cùng vài người khơi lại dòng chảy, ngồi hẳn xuống đất ướt để làm cho xong. Mọi thứ diễn ra chậm, đều, như thể nếu làm nhanh hơn thì mặt đường cũng chưa chắc đã giữ được lâu hơn.

Những lúc nghỉ ngắn, Mai thường ra ngồi bên mép suối, rửa tay rồi lấy chiếc khăn trong túi áo ra lau khô. Cô gấp lại cẩn thận, đặt đúng chỗ cũ. Không ai hỏi nhiều về chuyện riêng, và Mai cũng không kể. Sau này, khi con đường được mở rộng, xe đi qua không cần người đứng canh từng khúc cua nữa. Nhưng nếu đứng lại lúc chiều xuống, khi ánh sáng thấp dần, vẫn có thể hình dung một điểm sáng nhỏ nghiêng trên mặt đất ẩm, nơi một người đã từng đứng rất lâu, chỉ để chờ một chiếc xe đi qua cho trọn.