Lý Thường Kiệt: Bản hùng ca "Nam quốc sơn hà" và khí phách Đại Việt

Vào những năm cuối thế kỷ XI, Đại Việt dưới triều đại nhà Lý đang vươn mình mạnh mẽ, nhưng cũng phải đối mặt với vô vàn sóng gió từ phương Bắc. Nhà Tống lúc bấy giờ nuôi dã tâm xâm lược nước ta để bành trướng thế lực. Giữa thời khắc vận mệnh quốc gia ngàn cân treo sợi tóc, lịch sử đã gọi tên một thiên tài kiệt xuất: Lý Thường Kiệt – vị tướng văn võ song toàn, người mang tầm nhìn chiến lược vĩ đại và lòng dũng cảm phi thường.

Lý Thường Kiệt tên thật là Ngô Tuấn, sinh ra trong một gia đình võ tướng tại kinh thành Thăng Long. Từ nhỏ, ông đã sớm tỏ ra là người thông minh, văn hay võ giỏi, tinh thông binh pháp và có chí hướng lớn. Bước chân vào triều đình, bằng sự trung thực, mẫn cán và tài năng xuất chúng, ông nhanh chóng khẳng định được vị thế, được vua Lý trao phó trọng trách lớn lao trong triều chính và quân đội.

Không chờ giặc đến đánh rồi mới chống đỡ, Lý Thường Kiệt đã tạo ra một bước ngoặt táo bạo trong lịch sử quân sự Việt Nam: "Tiên phát chế nhân" – chủ động đánh trước để chặn thế mạnh của địch. Năm 1075, ông chỉ huy đại quân bất ngờ tấn công vào căn cứ hậu cần chủ chốt của nhà Tống là Ung Châu, Khâm Châu và Liêm Châu. Cuộc tập kích chớp nhoáng này đã phá hủy toàn bộ kho lương thảo, vũ khí của giặc, khiến âm mưu xâm lược của nhà Tống bị giáng một đòn chí mạng, phải lùi thời gian và thay đổi toàn bộ chiến lược.

Khi hàng chục vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn vào bờ cõi nước ta năm 1076, Lý Thường Kiệt đã bày ra một trận địa phòng thủ vô cùng hiểm hóc tại chiến tuyến Như Nguyệt (sông Cầu). Đây là con hào tự nhiên ngăn cách quân giặc với kinh thành Thăng Long. Bằng thiên tài quân sự, ông đã biến nơi đây thành bức tường thép vững chắc, đánh tan mọi đợt tấn công hung hãn của kẻ thù.

Đỉnh cao nghệ thuật và tinh thần của Lý Thường Kiệt chính là bài thơ "Nam Quốc Sơn Hà" vang dội bên bờ sông Như Nguyệt. Tương truyền, trong một đêm khuya, từ đền thờ thần sông vang lên tiếng đọc thơ hào sảng, khẳng định chủ quyền độc lập thiêng liêng của dân tộc: "Nam quốc sơn hà Nam đế cư...". Tiếng thơ ấy như sấm dậy giữa trời xanh, vừa cổ vũ tinh thần chiến đấu sục sôi cho nghĩa quân, vừa làm bạt vía kinh hồn đạo quân xâm lược. Cuối cùng, quân Tống đại bại, phải thắt lòng rút lui trong nhục nhã.

Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, Lý Thường Kiệt còn là một nhà chính trị, ngoại giao tài ba, biết dùng "tâm công" để kết thúc chiến tranh, giữ vững mối bang giao hòa hiếu mà vẫn bảo toàn vẹn nguyên chủ quyền đất nước. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca rực rỡ về lòng yêu nước, trí tuệ và bản lĩnh hiên ngang của con người Đại Việt.