Lý Thường Kiệt - Huyền thoại quân sự thời Lý

Lý Thường Kiệt (1019 – 1105), tên thật là Ngô Tuấn, sinh ra tại làng An Xá, huyện Quảng Đức (nay thuộc Hà Nội). Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ chí lớn, đam mê rèn luyện võ nghệ và nghiên cứu binh thư. Đến thời nhà Lý, bằng tài năng vượt trội và tấm lòng trung trinh vì quốc gia, ông được tin tưởng giao giữ chức Thái úy – vị tướng quân đứng đầu toàn bộ lực lượng quân sự Đại Việt.Trước nguy cơ nhà Tống ráo riết chuẩn bị binh mã xâm lược nước ta, Lý Thường Kiệt đã thể hiện một tư duy quân sự vượt thời đại bằng chiến lược vô cùng táo bạo: "Ngồi yên chờ giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc".Năm 1075, ông chủ động dẫn quân tập kích thẳng vào các căn cứ hậu cần Tống ở Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch chuẩn bị xâm lược của đối phương ngay trên đất Tống​.

Mùa xuân năm 1077, hàng vạn quân Tống dưới sự chỉ huy của Quách Quỳ tràn sang xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt đã chủ động chọn sông Như Nguyệt (sông Cầu) làm chiến trường quyết chiến, cho đắp tuyến phòng thủ vững chắc chạy dài dọc bờ nam.

Tại đây, quân Tống liên tục mở nhiều đợt tấn công hung hãn nhưng đều bị đánh bật trở lại. Giữa lúc tinh thần chiến đấu của quân sĩ lên cao nhất và quân giặc bắt đầu mệt mỏi, hoang mang, từ đêm tối ở đền thờ Trương Hống, Trương Hát bên dòng sông Như Nguyệt, tiếng thơ cất lên vang vọng cả đất trời:

​"Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư."

​Bài thơ không chỉ là liều thuốc tinh thần tiếp thêm sức mạnh cho quân dân Đại Việt mà còn đánh gục hoàn toàn ý chí chiến đấu của kẻ thù. Đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam, khẳng định đanh thép chủ quyền lãnh thổ và đập tan mọi âm mưu xâm lược.

Không chỉ vĩ đại trên chiến trường, Lý Thường Kiệt còn thể hiện sự cao tay trong tư duy ngoại giao. Khi thấy quân Tống đã kiệt sức và bế tắc, ông không dồn kẻ thù vào đường cùng mà chủ động "mở đường hiếu hòa", cho phép Quách Quỳ rút quân về nước trong danh dự để giữ gìn hòa bình lâu dài cho hai nước, tránh hao tổn xương máu nhân dân.​Toàn bộ cuộc đời 86 năm của Thái úy Lý Thường Kiệt là một thiên thiên sử thi về lòng trung tận, trí tuệ và lòng yêu nước bao la. Ông không chỉ là niềm tự hào của thời Lý mà còn là biểu tượng sáng ngời cho bản lĩnh và khí phách Việt Nam qua muôn thế hệ.