Lý Thường Kiệt – Thiên tài quân sự, bài thơ Nam quốc sơn hà và trang sử vàng bảo vệ nền độc lập dân tộc

Trong chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, Thái úy Lý Thường Kiệt nổi lên như một trong những vĩ nhân kiệt xuất nhất. Ông không chỉ là một nhà quân sự thiên tài, một nhà chính trị – ngoại giao lỗi lạc của triều Lý mà còn là người tạc vào lịch sử bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của dân tộc qua bài thơ thần bất hủ "Nam quốc sơn hà".

Lý Thường Kiệt (1019 – 1105), tên thật là Ngô Tuấn, quê ở phường Thái Hòa, thành Thăng Long (nay thuộc Hà Nội). Sinh ra trong một gia đình dòng dõi võ tướng, từ nhỏ ông đã bộc lộ chí khí phi thường, hăng hái luyện tập võ nghệ, nghiên cứu binh thư và sớm nổi tiếng là người mưu trí, tài đức vẹn toàn. Trải qua các triều vua Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông, với tài năng và lòng trung trinh phụng sự đất nước, ông được phong tới chức Thái úy – vị tướng chỉ huy tối cao của quân đội Đại Việt.

Tầm vóc thiên tài quân sự của Lý Thường Kiệt được thể hiện rõ nhất trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Tống (1075 – 1077). Nhận thấy nguy cơ nhà Tống đang ráo riết chuẩn bị lương thực, khí giới ở vùng biên giới để sang xâm lược nước ta, ông đã đưa ra một quyết định chiến lược vô cùng táo bạo: "Nối tay chịu đao sao bằng chủ động đánh trước để khống chế kẻ thù". Cuối năm 1075, ông chủ động mang quân sang tập kích các căn cứ hậu cần lớn của địch tại Khâm Châu, Liêm Châu và Ung Châu rồi nhanh chóng rút quân về nước lập phòng tuyến chặn địch. Đây là một kiệt tác về nghệ thuật tác chiến "tiên phát chế nhân" chưa từng có trong lịch sử quân sự Việt Nam.

Khi hơn 10 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang xâm lược, Lý Thường Kiệt đã chọn sông Như Nguyệt (sông Cầu) làm phòng tuyến chiến lược. Tại đây, ông cho đắp lũy đất, cắm cọc bamboo kiên cố dọc bờ sông để cản bước tiến của địch. Trong những thời khắc giao tranh gay go nhất, để khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ và làm hoang mang tinh thần kẻ thù, bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" đã vang lên giữa đêm tối từ đền thờ Trương Hống, Trương Hát:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư."

Bài thơ không chỉ là đòn tâm lý chiến lợi hại làm sụp đổ ý chí của quân Tống mà còn là bản Tuyên ngôn Độc lập đanh thép, khẳng định chủ quyền thiêng liêng của đất nước. Sau khi đẩy kẻ thù vào thế quẫn Bách, Lý Thường Kiệt đã chủ động mở đường hòa hiếu, dùng biện pháp ngoại giao mềm dẻo để nhà Tống rút quân trong danh dự, vừa giữ vững chủ quyền vừa bảo toàn tính mạng cho nhân dân hai nước.

Thái úy Lý Thường Kiệt qua đời năm 1105 ở tuổi 86, nhưng di sản và tầm vóc của ông vẫn ngời sáng cùng thời gian. Cuộc đời ông là ngọn đuốc sáng về lòng yêu nước, tư duy quân sự sắc bén, tinh thần tự tôn dân tộc và ý chí kiên cường giữ gìn bờ cõi cho muôn đời sau.