Lý Thường Kiệt và bài thơ bên sông Như Nguyệt
Nguyễn Thùy Trang Anh
Năm 1077, quân Tống kéo sang xâm lược Đại Việt với lực lượng đông đảo. Trước tình thế ấy, danh tướng Lý Thường Kiệt quyết định chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến quyết chiến.
Ông cho đắp lũy, đóng cọc dưới lòng sông và bố trí quân mai phục dọc hai bờ. Dù chuẩn bị kỹ lưỡng, Lý Thường Kiệt hiểu rằng muốn chiến thắng còn phải giữ vững tinh thần binh sĩ trong những ngày đối đầu căng thẳng.
Một đêm, khi quân Tống đang đóng trại bên kia sông, từ trong đền thờ Trương Hống – Trương Hát vang lên tiếng ngâm bài thơ:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư…”
Tiếng thơ vọng giữa màn đêm khiến quân Đại Việt phấn chấn, còn quân Tống hoang mang vì tưởng lời thần linh cảnh báo. Bài thơ khẳng định nước Nam có vua Nam, chủ quyền ấy là điều không ai được xâm phạm.
Được tiếp thêm khí thế, quân Đại Việt kiên cường giữ vững phòng tuyến. Khi thời cơ đến, Lý Thường Kiệt chủ động phản công, đánh tan đội hình đối phương. Quân Tống buộc phải rút lui, chấm dứt cuộc xâm lược.
Dù giới sử học còn tranh luận về việc chính Lý Thường Kiệt sáng tác bài thơ hay sử dụng nó như một biện pháp tâm lý chiến, điều chắc chắn là ông đã kết hợp tài thao lược với nghệ thuật cổ vũ tinh thần rất hiệu quả.
Chiến thắng Như Nguyệt trở thành một trong những mốc son của lịch sử quân sự Việt Nam. Bài thơ “Nam quốc sơn hà” cũng được xem như bản tuyên ngôn khẳng định chủ quyền dân tộc từ rất sớm.
