Lý Thường Kiệt và bản tuyên ngôn độc lập vang dội sông Như Nguyệt

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, triều đại nhà Lý nổi bật với hào khí Đông A và những trang sử hào hùng chói lọi. Giữa hào khí ấy, danh tướng Lý Thường Kiệt hiện lên như một tượng đài vĩ đại về một nhà quân sự lỗi lạc, nhà ngoại giao sắc sảo và một nhà thơ lớn, người đã viết nên bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên làm chấn động cả phương Bắc.

Lý Thường Kiệt sinh năm 1019 tại kinh đô Thăng Long trong một gia đình võ quan cao cấp. Từ thuở trẻ, ông đã tinh thông võ nghệ, miệt mài nghiên cứu binh thư chiến trận, lại có phong thái đĩnh đạc, văn chương uy bác. Trải qua các triều vua nhà Lý, ông từng bước khẳng định tài năng kiệt xuất và lòng trung nghĩa tuyệt đối với giang sơn xã tắc.

Khi nhà Tống nuôi mưu đồ xâm lược Đại Việt để rửa mối hận trước kia, đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Lý Thường Kiệt đã thể hiện một tư duy quân sự vượt thời đại: "Tiên phát chế nhân" (chủ động đánh trước để chặn thế mạnh của giặc). Cuối năm 1075, ông trực tiếp thống lĩnh đại quân đường thủy và đường bộ bất ngờ tấn công vào các căn cứ tập kết quân lương của giặc tại Ung Châu, Khâm Châu và Châu Liêm trên đất Tống. Cuộc tập kích táo bạo này đã phá hủy hoàn toàn âm mưu chuẩn bị xâm lược của nhà Tống, khiến kẻ thù bàng hoàng, khiếp sợ.

Không dừng lại ở đó, năm 1077, khi chủ tướng nhà Tống là Quách Quỳ mang 30 vạn đại quân ào ạt vượt biên giới tràn sang nước ta, Lý Thường Kiệt đã chủ động rút quân về tuyến phòng thủ kiên cố bên bờ nam sông Như Nguyệt (sông Cầu, Bắc Ninh). Dưới sự chỉ huy tài tình của ông, một chiến lũy bằng tre gỗ vững chãi được dựng lên dọc bờ sông, biến dòng sông thành bức tường thành sắt đá chặn đứng mọi đợt xung phong của quân địch.

Giữa lúc cuộc chiến đang ở vào giai đoạn quyết liệt nhất, để cổ vũ tinh thần chiến đấu của ba quân tướng sĩ, vào một đêm khuya vắng lặng, từ đền thờ hai vị thần Trương Hống và Trương Hát vang lên tiếng thơ hùng tráng, đanh thép như sấm động:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư!"

(Sông núi nước Nam vua Nam ở,

Rành rành định phận tại sách trời.

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,

Chúng mày sẽ bị đánh tơi bời!)

Bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" vang lên như một bản tuyên ngôn độc lập đanh thép, khẳng định chủ quyền thiêng liêng của dân tộc, đồng thời giáng một đòn chí mạng vào tâm lý hoang mang, sợ hãi của giặc Tống. Nghĩa quân Đại Việt dưới sự khích lệ đó đã vùng lên phản công mãnh liệt, đánh úp vào doanh trại địch ban đêm khiến quân Tống thiệt hại nặng nề, xác phơi đầy đồng.

Đại quân Tống lâm vào cảnh cùng quẫn, không tiến lên được, lùi không xong. Nắm bắt thời cơ, Lý Thường Kiệt đã chủ động mở cuộc đàm phán ngoại giao, vừa đánh vừa ngoại giao "tâm công", mở cho giặc một "con đường sống" để rút lui trong danh dự, bảo toàn xương máu cho nhân dân và giữ vững hòa hiếu lâu dài giữa hai nước.

Cuộc đời và sự nghiệp của Lý Thường Kiệt là bản anh hùng ca rực rỡ về trí tuệ, lòng yêu nước và tài thao lược kiệt xuất. Tên tuổi của ông gắn liền với sông Như Nguyệt và bài thơ thần bất hủ, mãi mãi là niềm tự hào kiêu hãnh của các thế hệ người dân Việt Nam.

Bạn có muốn tìm hiểu thêm về khu di tích chiến tuyến sông Như Nguyệt hoặc những giai thoại thú vị khác xung quanh cuộc đời của danh tướng Lý Thường Kiệt không?