Lý Thường Kiệt và Trận Tuyến Sông Như Nguyệt

Sau chiến dịch tiến công sang đất Tống để phá tan các căn cứ hậu cần của địch năm 1075, Lý Thường Kiệt chủ động rút quân về nước và gấp rút chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến chiến lược. Ông chọn khu vực sông Như Nguyệt (nay thuộc sông Cầu) làm tuyến phòng thủ then chốt để chặn đứng bước tiến của quân thù. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của ông, một hệ thống lũy đất cao ngoằn ngoèo dài hàng chục cây số được bồi đắp nhanh chóng, bên trên cắm rào tre dày đặc và dưới sông cài cọc nhọn kiên cố, tạo thành một chiến lũy kiên cố bất xâm phạm.

Đầu năm 1077, khoảng 10 vạn quân Tống do tướng Quách Quỳ chỉ huy tràn sang Đại Việt nhưng bị chặn đứng hoàn toàn trước bờ bắc sông Như Nguyệt. Dù quân địch nhiều lần mở các đợt tiến công ác liệt nhằm bắc cầu vượt sông, Lý Thường Kiệt cùng quân dân nhà Lý vẫn kiên cường đẩy lùi mọi đợt sóng dữ, khiến quân Tống rơi vào cảnh sa lầy, thiếu lương thảo và tinh thần chiến đấu sa sút nghiêm trọng.

Trong thời điểm quyết định, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ ở ven sông ngâm vang bài thơ Nam quốc sơn hà ("Sông núi nước Nam vua Nam ở"). Bài thơ thần vang vọng giữa đêm tối không chỉ tiếp thêm sức mạnh tinh thần to lớn cho quân dân Đại Việt mà còn đánh gục hoàn toàn ý chí chiến đấu của đối phương. Nhận thấy thời cơ đã chín muồi, Lý Thường Kiệt tung lực lượng tinh nhuệ mở trận tập kích bất ngờ, giội đòn quyết định đập tan tành quân Tống. Ngay sau chiến thắng, với tầm nhìn ngoại giao sâu rộng, ông chủ động mở đường giảng hòa, cho phép tàn quân Tống rút về nước an toàn để giữ vững nền hòa bình lâu dài cho dân tộc.