Lý Tự Trọng
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những câu nói đã trở thành chân lý, có những con người đã trở thành tượng đài dù họ ngã xuống khi còn rất trẻ. Lý Tự Trọng chính là một nhân vật như thế. Cuộc đời anh tuy ngắn ngủi nhưng khí phách của anh trong ngục tù và trước pháp trường thực dân đã tạo nên một sức mạnh tinh thần vô giá cho cả một thế hệ thanh niên Việt Nam giai đoạn tiền khởi nghĩa.
Câu chuyện về Lý Tự Trọng không chỉ là câu chuyện của một giao liên mưu trí, mà cao đẹp nhất là hình ảnh anh đối diện với cái chết. Sau khi tiêu diệt tên mật thám Le Grand để bảo vệ cán bộ cách mạng, Lý Tự Trọng bị thực dân Pháp bắt giam. Biết anh là một cán bộ quan trọng dù tuổi đời còn nhỏ, thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn, từ dụ dỗ đến tra tấn cực hình. Chúng dùng điện, dùng nước, dùng những đòn roi tàn khốc nhất hòng khuất phục ý chí của người thiếu niên 17 tuổi. Thế nhưng, thể xác có thể đớn đau nhưng tinh thần của anh vẫn vững như bàn thạch. Anh bình thản chịu đựng tất cả, ánh mắt luôn nhìn thẳng vào kẻ thù với niềm kiêu hãnh của một người chiến thắng.
Đỉnh cao về khí phách của Lý Tự Trọng là tại phiên tòa thực dân. Để xoa dịu dư luận và bào chữa cho sự tàn bạo của mình, bọn thực dân Pháp đã cho một luật sư người Pháp biện hộ rằng Lý Tự Trọng hành động thiếu suy nghĩ vì tuổi còn quá trẻ. Thế nhưng, người thanh niên ấy đã dõng dạc ngắt lời và khẳng định: "Tôi hành động có suy nghĩ. Tôi hành động để tiêu diệt bọn thực dân, giành lại độc lập cho đất nước". Và chính tại nơi này, câu nói: "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể là con đường nào khác" đã ra đời. Câu nói đó không chỉ là lời bào chữa cho bản thân, mà là một cương lĩnh hành động, một lời hiệu triệu đanh thép gửi đến hàng triệu thanh niên đang sống trong cảnh nô lệ.
Ngay cả những ngày cuối cùng trong phòng biệt giam, Lý Tự Trọng vẫn giữ một phong thái ung dung lạ thường. Anh đọc báo, học ngoại ngữ và quan tâm đến những người tù khác. Những tên cai ngục Pháp, vốn dĩ độc ác, cũng phải kiêng dè trước sự điềm tĩnh của anh. Chúng đặt cho anh biệt danh "Ông Nhỏ" với một sự tôn trọng ngầm. Đối với chúng, đây là một đối thủ đáng sợ bởi anh không sợ cái chết.
Khi bị đưa ra máy chém vào rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, Lý Tự Trọng đã không để kẻ thù bịt mắt. Anh muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương lần cuối. Tiếng hát "Quốc tế ca" của anh vang lên giữa không gian tĩnh mịch của Sài Gòn xưa, như một hồi chuông thức tỉnh lòng yêu nước của mọi tầng lớp nhân dân. Anh hy sinh nhưng lý tưởng của anh đã trở thành bất tử. Cuộc đời Lý Tự Trọng là minh chứng hùng hồn nhất cho việc tuổi trẻ không tính bằng năm tháng, mà tính bằng lý tưởng sống và sự cống hiến cho dân tộc.
