Anh hùng Nguyễn Viết Xuân

Nguyễn Viết Xuân (1933 – 1964) sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Trưởng thành trong khói lửa, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam từ trong kháng chiến chống Pháp và sau đó trở thành Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn 228 (Sư đoàn Pháo cao xạ 367).

Sáng ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong chiến dịch bảo vệ vùng trời miền Bắc, đơn vị pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân làm nhiệm vụ chốt giữ tại vùng đồi Mũi Ròn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Đột ngột, nhiều tốp máy bay Mỹ bất ngờ lao xuống dội bom, bắn phá dữ dội vào trận địa nhằm đè bẹp sức kháng cự của ta.

Giữa tiếng nổ xé trời và khói mịt mù, Nguyễn Viết Xuân đứng thẳng trên đồi cao, dũng cảm quan sát đường bay của địch để chỉ huy đơn vị nhắm bắn. Một quả bom nổ gần hất văng ông, làm đùi phải bị thương nặng và dập nát. Dù đau đớn đến xé ruột, ông kiên quyết từ chối rời vị trí truyền tin. Nguyễn Viết Xuân tự tay dùng dao nén đau cắt bỏ phần thịt dập, nhờ đồng đội băng chặt vết thương rồi tiếp tục dựa vào thành xô chỉ huy.

Khi tốp máy bay địch chuẩn bị bổ nhào đợt mới, ông dùng hết sức lực còn lại hô vang lời lệnh vang dội cả không trung: "Nhắm thẳng quân thù mà bắn!"

Khẩu lệnh lịch sử ấy đã trở thành động lực tiếp thêm sức mạnh phi thường cho toàn trận địa, tiếp tục giáng trả những đợt đạn nảy lửa vào phi đội Mỹ. Nguyễn Viết Xuân hy sinh ngay trên trận địa trong ngày hôm đó khi mới 31 tuổi, để lại một biểu tượng bất tử về khí tiết người chiến sĩ cao xạ Việt Nam.