Má Nguyễn Thị Đặng

Má Nguyễn Thị Đặng sinh năm 1904 ở ấp Ông Kèo xã Vĩnh Thanh (Nhơn Trạch). Trong dáng dấp nhỏ bé của má luôn ẩn chứa sức sống mãnh liệt của một người mẹ anh hùng, một cơ sở cách mạng kiên trung suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1951, giặc Pháp tăng cường bố ráp thúc ép số dân “li khai” trở về làng. Khoảng 30 hộ phải “nhổ chòi” trở lại vòng kềm kẹp của giặc. Chúng hăm dọa, khủng bố những gia đình này rất dữ.

Gia đình má bị “chiếu cố” nhiều nhất. Nhưng nhờ khôn khéo, giỏi ứng xử má không bị phát hiện. Trong thời gian này, chồng má - ông Nguyễn Văn Trụ và con trai độc nhất - Nguyễn Tấn Nghĩa thoát li tham gia kháng chiến. Ông Trụ công tác ở Ủy ban Kháng chiến hành chính xã Phước Lý, vẫn bí mật cùng má buôn bán nhỏ để đóng góp nuôi du kích xã. Đến năm 1962, do lao khổ, nhọc nhằn, ông Trụ bệnh nặng, qua đời, để lại má gánh nặng gia đình và nhiệm vụ dở dang.

Anh Nghĩa ngay từ ngày đầu thoát li, tham gia tổ quân báo của xã đội, với nhiệm vụ bám địch, nắm tình hình, cung cấp tin tức cho bộ đội tổ chức đánh giặc. Anh là người lanh lợi, gan dạ, trung thực nên đồng đội rất tin cậy. Năm 1949, trong một lần công tác, anh bị quân Pháp ở kho đạn Thành Tuy Hạ phát hiện, bắt giam ở bót Catinat (1) 6 tháng. Chúng tra tấn anh bằng đủ loại cực hình nhưng không khai thác được điều gì, đành phải thả. Anh trở về với tấm thân đầy thương tích, tay chân bị liệt. Má Đặng chạy đôn chạy đáo lo tiền, lo thang thuốc cho anh.

Trong vòng tay khéo léo và tấm lòng hi sinh của má, anh Nghĩa dần dần bình phục, lại tiếp tục hoạt động. Ít lâu sau, trên đường làm nhiệm vụ, anh bị địch phục kích, bắn trọng thương. Giặc mang anh về kho đạn dùng cực hình khai thác, không đạt mục đích, chúng giết anh rồi thủ tiêu mất xác. Nghe tin con hi sinh, má Đặng tưởng chừng không thể gượng sống được.

Nhưng rồi, má cũng vượt qua, vì má nghĩ má phải sống để làm tròn nhiệm vụ của người mẹ chiến sĩ, còn nhiều đứa con chiến sĩ khác cần đến sự chăm sóc của má. Sự hi sinh cao cả và tấm lòng đôn hậu, bình dị của má Nguyễn Thị Đặng quả xứng đáng với danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng mà Nhà nước phong tặng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Trước đó má và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Má qua đời ngày 24/7/1997. (1) Bót Catina, đường Đồng Khởi, Tp. Hồ Chí Minh - nay là trụ sở Sở Văn hóa, Thể thao, Du lịch Tp. Hồ Chí Minh.