Mạc Thị Bưởi (1)
Mạc Thị Bưởi (1927–1951) là nữ du kích và cán bộ cơ sở hoạt động trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong đợt phong tặng đầu tiên năm 1955 và được xem là một trong những biểu tượng tiêu biểu về lòng dũng cảm, tinh thần kiên trung của phụ nữ Việt Nam.
Hoạt động cách mạng
Từ thời Cách mạng Tháng Tám, Mạc Thị Bưởi tham gia phong trào Phụ nữ Cứu quốc tại quê hương. Sau khi chiến tranh bùng nổ trở lại, bà hoạt động trong vùng do quân Pháp kiểm soát, tổ chức các tổ nữ du kích, xây dựng hàng chục cơ sở cách mạng, vận động nhân dân chống nộp thuế, chống đi phu và hỗ trợ lực lượng kháng chiến. Năm 1950, bà tham gia trinh sát và liên lạc phục vụ trận đánh đồn Thanh Dung, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch tại địa phương.
Hy sinh và ghi công
Năm 1951, trong khi vận động nhân dân chuẩn bị lương thực, nhu yếu phẩm phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, bà bị bắt. Theo các tài liệu lịch sử chính thức, dù chịu tra tấn, bà không khai báo và hy sinh ngày 23/4/1951, khi mới 24 tuổi. Ngày 31/8/1955, Nhà nước truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì.
Di sản và sự tưởng niệm
Mạc Thị Bưởi được tưởng niệm qua tượng đài, nhà lưu niệm và nhiều tuyến đường mang tên bà trên cả nước. Một dấu ấn đặc biệt là bộ tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi" phát hành năm 1956 do họa sĩ Bùi Trang Chước thiết kế; bà được ghi nhận là người phụ nữ đầu tiên xuất hiện trên tem bưu chính của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với danh nghĩa Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
