Mạc Thị Bưởi
Mạc Thị Bưởi (1927–1951) là nữ du kích và cán bộ cơ sở hoạt động trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong đợt phong tặng đầu tiên năm 1955 và được xem là một trong những biểu tượng tiêu biểu về tinh thần kiên cường của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến
Con đường hoạt động
Sinh năm 1927 tại thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay thuộc thành phố Hải Phòng sau các thay đổi địa giới hành chính), Mạc Thị Bưởi sớm tham gia phong trào cách mạng ở địa phương, công tác phụ nữ và lực lượng du kích. Trong giai đoạn quân Pháp tăng cường kiểm soát khu vực Nam Tân, bà vẫn bám địa bàn để xây dựng cơ sở kháng chiến, tổ chức các tổ nữ du kích, phát triển mạng lưới cơ sở quần chúng và vận động nhân dân chống các hoạt động của chính quyền đối phương.
Những đóng góp nổi bật
Mạc Thị Bưởi đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như liên lạc, trinh sát, xây dựng cơ sở và vận động hậu cần. Trong trận đánh đồn Thanh Dung năm 1950, bà nhiều lần vượt qua hệ thống phòng thủ của đối phương để truyền đạt thông tin, góp phần hỗ trợ trận đánh. Năm 1951, khi thực hiện nhiệm vụ vận động nhân dân chuẩn bị lương thực và nhu yếu phẩm phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, bà bị bắt. Theo các tư liệu lịch sử, dù bị tra tấn, bà không tiết lộ thông tin về tổ chức và hy sinh ngày 23 tháng 4 năm 1951 khi mới 24 tuổi.
Vinh danh và di sản
Sau khi hy sinh, Mạc Thị Bưởi được truy tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì vào ngày 31 tháng 8 năm 1955. Hình ảnh của bà được phát hành trên bộ tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi (1927–1951)" năm 1956, thường được ghi nhận là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên xuất hiện trên tem bưu chính của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với danh nghĩa Anh hùng LLVTND. Nhiều công trình tưởng niệm, tượng đài và các tuyến đường tại nhiều địa phương mang tên bà nhằm ghi nhớ những đóng góp trong thời kỳ kháng chiến.
