Mạc Thị Bưởi – Người nữ du kích kiên trung giữa lòng địch
Mạc Thị Bưởi (1927–1951) – Quê tại thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay thuộc thành phố Hải Phòng). Mạc Thị Bưởi là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam kiên trung, bất khuất trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Dù hoạt động giữa vòng vây của địch và nhiều lần bị truy lùng, chị vẫn không ngừng xây dựng phong trào cách mạng, bảo vệ cán bộ và nhân dân. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy cống hiến của chị đã trở thành tấm gương sáng về lòng yêu nước và đức hy sinh.
Năm 1949, thực dân Pháp tăng cường chiếm đóng vùng Nam Tân. Chúng dựng nhiều đồn bốt, tháp canh, liên tục mở các cuộc càn quét để tiêu diệt lực lượng kháng chiến. Hầu hết cán bộ của xã phải tạm rút sang các địa phương lân cận để bảo toàn lực lượng.
Trong hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm ấy, Mạc Thị Bưởi đã tình nguyện ở lại quê hương. Chị âm thầm gây dựng lại phong trào cách mạng, vận động nhân dân nuôi giấu cán bộ, đào hầm bí mật và làm giao liên cho các đơn vị hoạt động trong vùng địch hậu.
Không quản hiểm nguy, chị đi khắp các thôn xóm tuyên truyền, giác ngộ quần chúng, tổ chức được ba tổ nữ du kích, xây dựng 35 cơ sở cách mạng tại ba thôn của xã. Chị còn vận động nhân dân không nộp thuế, không đi phu, không tiếp tế cho quân Pháp, góp phần làm thất bại nhiều âm mưu bình định của địch.
Năm 1950, trong trận tiến công đồn Thanh Dung, Mạc Thị Bưởi được giao nhiệm vụ trinh sát và liên lạc. Để nắm chắc tình hình phòng thủ của địch, chị nhiều lần bò qua các lớp hàng rào dây thép gai, bí mật tiếp cận vị trí đồn bốt, ghi nhận quy luật canh gác rồi trở về báo cáo cho bộ đội. Những thông tin chính xác do chị cung cấp đã góp phần giúp đơn vị ta xây dựng phương án tác chiến hiệu quả và giành thắng lợi.
Biết Mạc Thị Bưởi là người giữ vai trò quan trọng trong phong trào kháng chiến, quân Pháp treo thưởng lớn để truy bắt chị. Tuy nhiên, nhờ sự đùm bọc của nhân dân và sự mưu trí của bản thân, chị nhiều lần thoát khỏi các cuộc vây ráp.
Đầu năm 1951, chị tiếp tục được giao nhiệm vụ vận động nhân dân chuẩn bị lương thực, đường, sữa và các nhu yếu phẩm chuyển về vùng tự do phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo. Trong một chuyến công tác, chị không may rơi vào ổ phục kích của địch và bị bắt.
Quân Pháp dùng nhiều cực hình tra tấn, dụ dỗ chị khai báo về cơ sở cách mạng và nơi hoạt động của cán bộ. Mặc cho roi vọt và những đòn tra khảo tàn bạo, Mạc Thị Bưởi vẫn một mực giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, không tiết lộ bất kỳ bí mật nào. Không khuất phục được ý chí của chị, ngày 23 tháng 4 năm 1951, quân địch đã sát hại chị khi chị mới 24 tuổi.
Sự hy sinh của Mạc Thị Bưởi đã làm lay động lòng người, trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ đối với phong trào kháng chiến ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Để ghi nhận những cống hiến to lớn ấy, năm 1955, Nhà nước truy tặng chị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh của chị còn được in trên bộ tem bưu chính phát hành năm 1956 nhằm tôn vinh người nữ anh hùng kiên trung của dân tộc.
