Mạch nước giữa rừng sâu
Có những địa danh trên tuyến đường Trường Sơn không hề xuất hiện trên bất kỳ tấm bản đồ quân sự nào. Đó có thể chỉ là một con dốc không tên, một cây cổ thụ già hay một khe suối nhỏ nằm khuất dưới những tán rừng rậm rạp. Thế nhưng đối với những người lính từng hành quân qua nơi ấy, chúng lại mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Có những con suối đã cứu sống biết bao đơn vị đang khát nước, có những khe đá đã che chở đoàn quân giữa những trận bom dữ dội và có một mạch nước nhỏ, trong vắt, được những người lính gọi bằng cái tên đầy yêu thương là mạch nước của đồng đội. Câu chuyện về mạch nước ấy bắt đầu từ một người chiến sĩ công binh trẻ tuổi tên là Bùi Văn Cường.
Cường sinh ra ở vùng núi Hòa Bình, nơi những con suối len lỏi qua từng bản làng và tiếng nước chảy đã gắn bó với tuổi thơ anh từ những ngày còn bé. Cha anh là người làm nghề khai thác gỗ, còn mẹ quanh năm trồng ngô trên nương. Từ nhỏ, Cường đã quen với rừng núi, biết cách tìm nguồn nước, nhận biết hướng đi qua từng loại cây và có thể sống nhiều ngày giữa rừng chỉ với những gì thiên nhiên ban tặng. Khi nhập ngũ năm 1972, chính những hiểu biết ấy đã giúp anh trở thành một chiến sĩ công binh được đồng đội hết sức tin cậy.
Đơn vị của Cường có nhiệm vụ mở đường, sửa cầu và bảo đảm các tuyến hành quân trên dãy Trường Sơn luôn thông suốt. Đó là công việc cực kỳ vất vả. Ban ngày họ phải đào đất, san lấp hố bom, chặt cây mở đường, còn ban đêm lại tiếp tục làm việc dưới ánh đèn pin được che kín để tránh máy bay phát hiện. Có những đoạn đường vừa hoàn thành thì sáng hôm sau đã bị bom đánh nát, mọi người lại bắt đầu công việc từ đầu mà không một lời than phiền.
Mùa khô năm ấy đến sớm hơn mọi năm. Những con suối nhỏ dọc đường hành quân dần cạn nước. Nắng nóng kéo dài khiến nhiều đơn vị rơi vào tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Bình tông của mỗi người chỉ được chia một lượng nước rất ít để vừa uống, vừa nấu ăn, vừa sơ cứu khi cần thiết. Có những ngày, cả tiểu đội phải chia nhau từng ngụm nước cuối cùng, cố gắng cầm cự cho đến khi tìm được nguồn nước mới.
Một buổi chiều, sau gần hai ngày liên tục mở đường trong điều kiện nắng gắt, đơn vị của Cường gần như cạn sạch nước uống. Người nào cũng khô môi, mệt lả nhưng vẫn phải tiếp tục làm việc vì đoàn xe vận tải đang chờ phía sau. Tiểu đội trưởng Trần Quốc Bình quyết định chia thành nhiều nhóm nhỏ đi tìm nước quanh khu vực. Cường cùng hai đồng đội là Phan Văn Lợi và Hà Đức Sơn men theo một triền núi đầy đá tai mèo với hy vọng tìm được một khe suối còn sót lại.
Họ đi suốt gần hai giờ đồng hồ nhưng chỉ gặp những lòng suối khô nứt nẻ. Khi ai cũng bắt đầu nghĩ đến việc quay trở lại thì Cường bất chợt nhìn thấy một bụi dương xỉ xanh mướt mọc chen giữa những tảng đá. Kinh nghiệm từ nhỏ khiến anh nhận ra rằng ở nơi cây dương xỉ phát triển xanh tốt như vậy thường có nước ngầm. Anh dùng cuốc nhỏ đào xuống lớp đất mềm dưới gốc cây. Chỉ một lúc sau, những giọt nước trong veo bắt đầu rỉ ra từ khe đá.
Ba người vui mừng khôn xiết. Họ kiên nhẫn mở rộng hố nước, lót đá xung quanh để dòng nước chảy mạnh hơn. Chỉ sau khoảng nửa giờ, một mạch nước nhỏ đã hiện ra, đủ để từng người múc đầy bình tông. Cường còn cẩn thận chặt những cành cây đánh dấu đường đi rồi quay về báo cho đơn vị. Hôm ấy, cả đại đội như sống lại. Ai cũng truyền tay nhau những ca nước mát lạnh sau nhiều ngày khát cháy cổ.
Từ đó, mạch nước ấy trở thành điểm dừng chân quen thuộc của rất nhiều đơn vị hành quân qua tuyến đường này. Công binh còn làm thêm một bể chứa nhỏ bằng đá để tích nước. Những người lính đi qua thường gọi vui đó là "trạm tiếp sức của Trường Sơn". Có người còn dùng than củi viết lên phiến đá bên cạnh dòng chữ: "Uống một ngụm nước, nhớ một tấm lòng." Không ai biết người viết là ai, nhưng câu chữ ấy nhanh chóng được nhiều người truyền tai nhau.
Những tháng sau, chiến trường ngày càng ác liệt. Một hôm, đơn vị của Cường nhận nhiệm vụ khẩn cấp sửa một cây cầu bị bom đánh sập gần chính khu vực có mạch nước. Nếu cây cầu không được khôi phục trong đêm, đoàn xe chở lương thực sẽ không thể vượt qua. Cả đơn vị lao vào làm việc không nghỉ. Đúng lúc cây cầu gần hoàn thành thì máy bay đối phương quay lại ném bom.
Tiếng nổ vang dội làm đất đá tung lên khắp nơi. Một quả bom rơi xuống gần khu vực đặt thuốc nổ của đội công binh. Nếu số thuốc nổ phát nổ theo, toàn bộ cây cầu vừa dựng sẽ bị phá hủy và nhiều người sẽ gặp nguy hiểm. Không kịp suy nghĩ, Cường lao đến kéo hòm thuốc nổ ra khỏi vị trí nguy hiểm. Anh vừa đẩy được nó xuống hố đất thì quả bom thứ hai phát nổ. Sức ép cực lớn hất anh văng xuống bờ suối.
Đồng đội lập tức chạy đến nhưng Cường đã bị thương rất nặng. Anh được đưa về bệnh xá dã chiến, song không qua khỏi. Trước lúc nhắm mắt, điều cuối cùng anh hỏi không phải về vết thương của mình mà là cây cầu đã sửa xong chưa và mạch nước có còn nguyên vẹn không. Khi nghe tiểu đội trưởng Bình nói rằng cây cầu vẫn đứng vững và dòng nước vẫn chảy, anh khẽ mỉm cười rồi lặng lẽ ra đi.
Sau khi Cường hy sinh, đồng đội quyết định dựng một tấm bia gỗ nhỏ bên cạnh mạch nước. Trên đó chỉ khắc vỏn vẹn vài dòng chữ: "Mạch nước của đồng đội. Kính nhớ chiến sĩ công binh Bùi Văn Cường." Mỗi đoàn quân đi qua đều dừng lại múc nước, thắp một nén hương hoặc đặt một cành hoa rừng dưới tấm bia trước khi tiếp tục hành quân.
Ngày đất nước thống nhất, tiểu đội trưởng Bình trở lại nơi ấy. Điều khiến ông xúc động nhất là mạch nước vẫn trong vắt như ngày nào. Những tấm bia gỗ đã mục theo thời gian, nhưng dòng nước vẫn âm thầm chảy qua những khe đá, nuôi xanh cả một khoảng rừng. Người dân địa phương sau này xây một bể nước kiên cố để những người đi rừng có thể sử dụng, đồng thời dựng một tấm bia đá thay cho bia gỗ cũ.
Nhiều năm sau, con trai của Cường tìm đến nơi cha mình từng chiến đấu. Anh là một kỹ sư thủy lợi, cả đời gắn bó với những công trình nước sạch vùng cao. Khi đứng trước dòng nước trong veo ấy, anh lặng lẽ cúi xuống múc một ngụm nước lên uống. Nước vẫn mát lạnh như lời những cựu chiến binh từng kể. Tiểu đội trưởng Bình nhìn người con trai của đồng đội rồi nghẹn ngào nói rằng cha anh đã cứu rất nhiều người không phải bằng súng đạn, mà bằng chính dòng nước này.
Người con trai sau đó xin phép địa phương xây thêm một mái che nhỏ và đặt cạnh dòng suối một tấm bảng ghi lại câu chuyện về người chiến sĩ công binh. Anh nói rằng cha mình không để lại tài sản lớn lao, nhưng đã để lại một mạch nước nuôi sống biết bao người. Đó là di sản quý giá hơn bất kỳ điều gì.
Ngày nay, những đoàn khách trẻ khi đến tham quan tuyến đường Trường Sơn lịch sử thường được dẫn đến mạch nước ấy. Họ ngạc nhiên khi thấy dòng nước vẫn chảy đều sau hơn nửa thế kỷ. Người hướng dẫn kể rằng trong chiến tranh, nước không chỉ giúp con người giải cơn khát, mà còn giữ lại sự sống, tiếp thêm sức lực để những đoàn quân tiếp tục lên đường. Mỗi giọt nước nơi đây đều mang theo ký ức về một người lính đã dành trọn tuổi thanh xuân để mở đường cho Tổ quốc.
Khi hoàng hôn buông xuống, ánh nắng cuối ngày phản chiếu trên mặt nước lấp lánh như những hạt pha lê. Dòng nước vẫn lặng lẽ chảy qua những tảng đá phủ đầy rêu xanh, không ồn ào, không vội vã, giống như sự hy sinh của biết bao người lính năm xưa. Họ đã âm thầm cống hiến cả tuổi trẻ để hôm nay đất nước có những con đường rộng mở, những cây cầu vững chãi và những dòng nước bình yên chảy qua những miền quê không còn tiếng bom rơi. Mạch nước giữa rừng sâu vì thế không chỉ là món quà của thiên nhiên, mà còn là biểu tượng của tình đồng đội, của sự sẻ chia và của lòng yêu nước được gìn giữ mãi cùng thời gian.
