MADAM NGUYỄN THỊ BÌNH – NGƯỜI KHIÊU VŨ GIỮA BẦY SÓI

Paris, năm 1968.

Giữa bầu không khí căng thẳng của cuộc chiếntranh Việt Nam, những cuộc đàm phán hòabình bắt đầu.Trong căn phòng ngoại giaolạnh lẽo ấy, những người đàn ông quyền lựcngồi đối diện nhau, mang theosau lưng họsức mạnh của những cường quốc, những đạoquân và cả những toan tính chính trị phức tạp.

Rồi một người phụ nữ Việt Nam xuất hiện.

Bà tên là Nguyễn Thị Bình.

Không quân phục. Không súng đạn. Khôngnhững lời đe dọa đao to búa lớn. Bà mang theomột bộáo dài giản dị, một ánh mắt điềm tĩnh vàmột niềm tin không dễ gì lay chuyển: dân tộc ViệtNam cóquyền tự quyết định vận mệnh của mình.

Người ta có thể nhìn bà như một nhà ngoạigiao nhỏ bé đến từ một đất nước đang chìmtrong khói lửa. Nhưngđằng sau dáng vẻbình thản ấy là một ý chí đã được tôi luyệnqua những năm tháng đấu tranh gian khổ.

Bà hiểu rằng trong căn phòng này, mỗi câu nóiđều có thể trở thành một nước cờ. Một sự nónggiậncó thể bị khai thác. Một phút dao độngcó thể bị biến thành lợi thế cho đối phương.

Và bà quyết định không để mình bị cuốnvào cơn bão ấy.

Bà sẽ bước đi bằng nhịp điệu của riêng mình.

Người ta thường hình dung ngoại giao là nhữngcái bắt tay, những nụ cười và những lời lẽ lịchthiệp.Nhưng phía sau cánh cửa đóng kín, ngoạigiao đôi khi là một cuộc đấu trí khốc liệt, nơimỗi bên đềutìm cách khiến bên kia nhượng bộ.

Trong câu chuyện này, hãy hình dung nhữngđối thủ của bà như một bầy sói.

Họ có quyền lực, có sức ép, có những chiến lượcđược tính toán kỹ lưỡng. Họ quen với việc bướcvàobàn đàm phán bằng vị thế của kẻ mạnh.

Nhưng Nguyễn Thị Bình không đến Paris đểchứng minh rằng bà mạnh hơn họ về quân sự.

Bà đến để chứng minh rằng sức mạnhquân sự không thể tự động biến một yêusách thành chính nghĩa.

Khi bị đặt trước những lập luận cứng rắn, bàkhông cần phải gào lên để được lắng nghe.Khi đối phươngdùng sức ép chính trị, bà tìmcách đưa cuộc tranh luận trở lại những nguyêntắc mà mình bảo vệ: độclập, chủ quyềnvà quyền tự quyết của nhân dân Việt Nam.

Bà biết mình không thể kiểm soát mọinước cờ của đối thủ. Nhưng bà có thểkiểm soát cách mình trảlời, cách mìnhgiữ lập trường và cách mình khiến thếgiới lắng nghe tiếng nói của Việt Nam.

Đó chính là điệu khiêu vũ của bà.

Không phải điệu khiêu vũ của sự quyến rũhay phô trương quyền lực, mà là điệu khiêuvũ của trí tuệ:tiến một bước khi cần làm rõlập trường, lùi một bước khi cần giữ cánh cửađối thoại, và đứng yên khimọi sự nhượng bộđều có thể làm tổn hại đến nguyên tắc cốt lõi.

Bầy sói có thể gầm gừ.

Bà vẫn giữ nhịp.

Bầy sói có thể tìm cách áp đảo.

Bà vẫn nhìn thẳng.

Bởi bà hiểu rằng người bước vào một cuộc đấukhông nhất thiết phải có móng vuốt sắc hơnđối thủ.Đôi khi, người ấy chỉ cần không để đốithủ quyết định mình phải sợ hãi như thế nào.

Ngày 27 tháng 1 năm 1973, Hiệp định Parisvề chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bìnhở Việt Nam được ký kết.

Bà Nguyễn Thị Bình, với tư cách đại diệnChính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòamiền Nam Việt Nam,là một trong nhữngngười ký hiệp định lịch sử ấy.

Chữ ký của bà không lập tức xóa đi mọi đauthương. Hòa bình không đến chỉ sau một đêm,và cuộcchiến vẫn tiếp tục cho đến năm 1975.

Nhưng khoảnh khắc ấy mang ý nghĩa đặc biệt.

Một người phụ nữ đến từ Việt Nam đã đứngtrong một tiến trình ngoại giao quốc tế đầyphức tạp, đạidiện cho một lực lượng chính trịcủa Việt Nam và đặt chữ ký của mình bên cạnhnhững người đại diệncho các bên tham chiến.

Bà không cần biến mình thành một consói để đối thoại với bầy sói.

Bà mang đến bàn đàm phán một thứ vũ khíkhác: sự kiên định với mục tiêu chính trị, khảnăng diễnđạt lập trường và niềm tin rằng mộtdân tộc không thể bị tước đoạt khát vọngtự quyết chỉ bằng sứcmạnh của kẻ khác.

Và đó là điều khiến hình ảnh của bà trởnên đáng nhớ.

Không phải bởi bà chưa từng đứng trướchiểm nguy, mà bởi bà không để hiểm nguyquyết định toànbộ con người mình.

Không phải bởi mọi lời nói của bà đều khiến đốiphương đồng ý, mà bởi bà kiên trì bảo vệ lậptrườngcủa mình giữa những bất đồng sâu sắc.

Không phải bởi bà một mình làm nên hòabình, mà bởi bà đã góp phần vào một cuộcđấu tranh lớnhơn bản thân mình.

Nhiều năm sau, khi nhìn lại những thước phimđen trắng của Hội nghị Paris, người ta có thểkhôngnhớ hết từng cuộc tranh luận, từngđiều khoản hay từng vòng thương lượng.

Nhưng hình ảnh người phụ nữ Việt Namtrong tà áo dài, với gương mặt bình tĩnhgiữa những nhân vậtquyền lực của thếgiới, vẫn có sức gợi nhắc đặc biệt.

Bởi lịch sử không chỉ được viết bởi những ngườicó khả năng ra lệnh cho hàng triệu binh sĩ.

Lịch sử còn được viết bởi những người biếtđứng vững khi bị bao vây bởi sức ép; biếtnói khi sự imlặng sẽ khiến tiếng nói củamình biến mất; và biết theo đuổi mục tiêutrong những hoàn cảnh mà phầnthắngdường như không bao giờ được bảo đảm.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Bình vì thếcó thể được kể như câu chuyện về mộtngười phụ nữ khiêu vũgiữa bầy sói.

Đó là một hình tượng văn học, không phảibiệt danh lịch sử đã được xác nhận của bà.

Trong điệu khiêu vũ ấy, bà không tìm cáchchiến thắng bằng cách trở nên tàn nhẫnhơn những ngườixung quanh. Bà tìm cáchgiữ vững bản thân, bảo vệ tiếng nói màmình đại diện và biến một cuộc đốiđầuđầy bất cân xứng thành một cuộc đấutranh về chính nghĩa, lập trường và ý chí.