Mai Chiếm Cương (Mai Bàn) – Người cán bộ kiên trung bám trụ phong trào trong lòng địch

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Chiếm Cương (tức Mai Bàn) sinh năm 1924, dân tộc Kinh, quê ở xã Cam Giang, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị (nay thuộc phường Đông Giang, thị xã Đông Hà). Khi hy sinh, đồng chí là Huyện ủy viên huyện Cam Lộ, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, một cán bộ kiên trung, tiêu biểu của phong trào cách mạng bám trụ trong vùng địch kiểm soát.

Tháng 2 năm 1945, đồng chí tham gia Hội Thanh niên cứu quốc, sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, trong đội tự vệ địa phương, Mai Chiếm Cương tích cực tham gia giành chính quyền ở huyện, sau đó đảm nhận công tác trong Ban Chấp hành thanh niên xã, góp phần củng cố chính quyền cách mạng non trẻ ở cơ sở.

Năm 1947, đồng chí là cán bộ tuyên truyền của huyện Cam Lộ, trực tiếp vận động quần chúng, xây dựng cơ sở cách mạng. Đến năm 1953, đồng chí được bầu làm Bí thư chi bộ xã kiêm Chính trị viên xã đội Cam Giang. Trong vai trò lãnh đạo, đồng chí trực tiếp chỉ đạo nhân dân chống càn, giữ vững phong trào đấu tranh, dù nhiều lần bị địch đàn áp, bản thân bị thương vẫn kiên trì bám trụ. Trên cương vị Huyện ủy viên, đồng chí được giao trực tiếp phụ trách phong trào cách mạng phía trong giới tuyến, nơi điều kiện hoạt động vô cùng nguy hiểm.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, địch ra sức phá hoại, truy lùng lực lượng cách mạng. Trong hoàn cảnh đó, Mai Chiếm Cương đã linh hoạt xây dựng cơ sở theo phương châm bí mật, gọn chắc; tổ chức đưa con em gia đình cách mạng ra miền Bắc học tập, đào tạo lực lượng lâu dài. Để che mắt địch, đồng chí cải trang thành người buôn thóc, bám trụ địa bàn, trực tiếp lãnh đạo phong trào vũ trang và quần chúng đấu tranh, giữ vững ngọn lửa cách mạng trong lòng địch.

Tháng 8 năm 1955, trong khi kiểm tra phong trào cơ sở tại hai xã Cam Thanh và Cam Giang, đồng chí không may bị địch càn bắt. Chúng dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man, khiến thân thể đồng chí bê bết máu, thậm chí bị móc một tròng mắt, nhưng Mai Chiếm Cương vẫn giữ vững khí tiết, kiên quyết không khai báo, bảo vệ an toàn hồ sơ, tài liệu và tổ chức cách mạng.

Đêm 8 tháng 8 năm 1955, lợi dụng sơ hở của địch, đồng chí tự phá xiềng, cướp súng, chủ động đánh địch, thu hút sự chú ý về phía mình để tạo điều kiện cho một số cán bộ khác thoát khỏi vòng vây. Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, đồng chí đã anh dũng hy sinh, nêu cao tấm gương sáng ngời về lòng trung thành, ý chí kiên cường và tinh thần hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.

Với những cống hiến và hy sinh to lớn, đồng chí được truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất. Ngày 11 tháng 6 năm 1999, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.