Mai Đức Toại – Tham gia xây dựng lực lượng không quân

MAI ĐỨC TOẠI

Năm sinh – mất: 1931–2025

Quê quán: Nga Thiện, Nga Sơn, Thanh Hóa

Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Mai Đức Toại sinh năm 1931 tại Nga Thiện, Nga Sơn, Thanh Hóa. Ông bắt đầu trong quân đội với công việc của người lính bộ binh, sau được tuyển chọn đào tạo lái máy bay. Giai đoạn 1960–1965, ông học lái từ máy bay huấn luyện đến MiG-17 ở Trung Quốc rồi trở về tham gia xây dựng lực lượng không quân chiến đấu còn rất trẻ của Việt Nam. Việc chuyển từ bộ binh sang buồng lái đòi hỏi nhiều năm học kỹ thuật và luyện phản xạ.

Ông tham gia các trận không chiến của Trung đoàn Không quân 923 trong những năm Mỹ đánh phá miền Bắc. Tư liệu quân chủng nhắc trận xuất kích ngày 2 tháng 9 năm 1965 và nhiều lần ông cùng đồng đội cất cánh đánh chặn. Công việc của một đại đội trưởng bay còn bao gồm dẫn dắt phi công trẻ, luyện khả năng phối hợp trong biên đội và rút kinh nghiệm sau mỗi trận không chiến.

Từ tháng 3 năm 1968 đến tháng 9 năm 1969, Mai Đức Toại là trung đoàn phó Trung đoàn Không quân 925, tham gia đào tạo phi công MiG-17 và chuyển loại MiG-19. Về sau ông giữ nhiều cương vị chỉ huy, từng là phó tư lệnh Quân chủng Không quân. Hành trình ấy đi qua cả giai đoạn trực tiếp bay chiến đấu lẫn thời kỳ đào tạo người tiếp tục làm chủ máy bay mới.

Ngày 30 tháng 9 năm 2024, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì thành tích trong kháng chiến chống Mỹ. Ông mất năm 2025. Bài viết về Mai Đức Toại đặt cạnh nhau ba mốc quan trọng: người lính được học bay, phi công tham gia chiến đấu và cán bộ huấn luyện để lực lượng không quân tiếp tục trưởng thành.