Mai Văn Cường – tham gia chiến đấu bảo vệ miền Bắc và bắn rơi tám máy bay Mỹ

MAI VĂN CƯỜNG

Năm sinh: 1941

Quê quán: huyện Hoằng Hóa

Mai Văn Cường (sinh năm 1941) quê ở huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông được đào tạo lái máy bay tiêm kích, tham gia chiến đấu trong đội hình không quân bảo vệ miền Bắc. Những năm 1960, các phi công phải liên tục rèn luyện cách đối phó máy bay đối phương trong điều kiện thời gian báo động ngắn và cơ số đạn hạn chế. Mai Văn Cường trải qua nhiều lần xuất kích, trở thành một trong những phi công có thành tích cao.

Mai Văn Cường là một trong những phi công chiến đấu trên bầu trời miền Bắc khi lực lượng không quân Việt Nam phải đối mặt với các đợt đánh phá liên tục. Sự khác biệt giữa máy bay ta và địch đòi hỏi phi công chọn thế đánh phù hợp, thường dựa vào dẫn đường từ mặt đất và sự hỗ trợ của người bay cùng biên đội. Một trận đánh kết thúc còn phải kiểm tra máy bay có hư hỏng không, ghi nhận mục tiêu và rút kinh nghiệm về cách đối phương hộ tống đội hình. Sau chiến tranh, ông tiếp tục làm việc trong lực lượng không quân. Hồ sơ của người phi công ghi cả quá trình huấn luyện, trực ban và bảo đảm an toàn bay chứ không chỉ những phút nổ súng.

Trong các trận không chiến, ông được ghi nhận bắn rơi tám máy bay Mỹ. Có lần máy bay gặp sự cố và ông phải nhảy dù, chịu thương tích nặng. Trở lại công việc sau chấn thương đòi hỏi cả quá trình điều trị và huấn luyện, chứ không chỉ một quyết tâm trong phút nguy hiểm. Mai Văn Cường còn có dịp gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng đội ở không quân; ký ức ấy được ông nhắc lại về sau.

Mai Văn Cường thuộc lớp phi công Việt Nam được đào tạo khi không quân còn đang xây dựng lực lượng tiêm kích. Ông tham gia chiến đấu trong những năm Mỹ đánh phá miền Bắc và từng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh hai lần, theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân ghi lại. Điều ấy là một phần ký ức riêng của ông, nhưng chiến công trên không vẫn cần được kể đúng theo ngày trận đánh và kết quả được công bố. Sau mỗi lần xuất kích, máy bay phải được sửa chữa, tiếp nhiên liệu; người bay cũng cần cùng đơn vị phân tích tình huống vừa gặp. Những cuộc họp rút kinh nghiệm ấy ít xuất hiện trong ảnh, song là cách phi công của một lực lượng trẻ học cách đối phó máy bay hiện đại. Mai Văn Cường tiếp tục công tác sau chiến tranh, gắn với quá trình giữ kinh nghiệm chiến đấu trong lực lượng không quân.

Sau chiến tranh, ông tiếp tục giữ vị trí chỉ huy, trở thành Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân và mang quân hàm Thiếu tướng. Cuộc đời ông có cả những trận đánh thắng và một cú nhảy dù để sống sót. Hai mặt ấy làm câu chuyện người phi công gần với thực tế chiến tranh hơn một bảng thành tích đơn thuần.