MÂM CƠM NGÀY HÒA BÌNH

Chiến tranh kết thúc.

Ngày đất nước thống nhất, trên khắp các làng quê Việt Nam, người ta vui mừng đón những người lính trở về. Có những người mẹ chạy ra tận đầu làng khi nghe tin con về. Có những mái nhà sau bao năm xa cách lại vang lên tiếng cười đoàn tụ.

Nhưng trong một căn nhà nhỏ ở Quảng Nam, có một người mẹ lặng lẽ nhìn mâm cơm trước mặt.

Đó là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Hòa bình đã về.

Nhưng những người con mẹ chờ đợi vẫn không trở lại.

Ngày trước, căn nhà ấy từng có những bữa cơm đông đủ. Những đứa trẻ lớn lên quanh mẹ, gọi mẹ, chạy quanh sân nhà, cùng nhau chia nhau từng củ khoai, bát cơm giữa những ngày cuộc sống còn nhiều khó khăn.

Rồi các con lớn lên.

Đất nước có chiến tranh.

Từng người, từng người một rời khỏi mái nhà.

Người mẹ nào chẳng thương con.

Mẹ Thứ cũng vậy.

Mẹ chắc hẳn cũng từng mong các con được ở nhà, được dựng vợ, lấy chồng, được làm ăn trên mảnh đất quê hương và mỗi chiều lại trở về quây quần bên bữa cơm gia đình.

Nhưng khi Tổ quốc cần, mẹ đã tiễn những người con của mình lên đường.

Một người đi.

Rồi một người nữa đi.

Mỗi lần tiễn con, có lẽ mẹ đều mang theo một niềm hy vọng giản dị:

Rồi sẽ có ngày con trở về.

Ở quê nhà, mẹ tiếp tục cuộc sống của một người phụ nữ nông dân. Nhưng phía sau sự bình dị ấy là cả một cuộc chiến thầm lặng.

Trong khu vườn của gia đình có những căn hầm bí mật. Mẹ cùng người thân che chở, nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Giữa những ngày bom đạn, sự sống và cái chết đôi khi chỉ cách nhau một bước chân, mẹ vẫn kiên cường giữ bí mật, góp sức cho kháng chiến.

Và mẹ vẫn đợi tin các con.

Rồi một ngày, người ta đến nhà mẹ.

Không phải để báo rằng con đã trở về.

Mà là tin một người con đã hy sinh.

Mẹ đau.

Nhưng những người con khác vẫn còn ở chiến trường.

Mẹ lại chờ.

Rồi thêm một tin báo.

Lại một người con không trở về.

Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi thì chiến tranh lại lấy đi của mẹ thêm một người thân nữa.

Cứ như thế, qua hai cuộc kháng chiến, chín người con trai, một người con rể và hai cháu ngoại của Mẹ Thứ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Có những nỗi đau có thể nói thành lời.

Nhưng cũng có những nỗi đau quá lớn, người ta chỉ có thể im lặng.

Mẹ Thứ đã sống với sự im lặng ấy suốt nhiều năm.

Rồi ngày toàn thắng cũng đến.

Đất nước hòa bình.

Những đoàn quân chiến thắng trở về trong tiếng reo vui.

Ở nhiều gia đình, những chiếc ghế bỏ trống bao năm cuối cùng đã có người ngồi lại.

Nhưng bữa cơm trong căn nhà Mẹ Thứ vẫn thiếu những người con.

Có thể mẹ đã từng nhìn ra ngoài ngõ.

Con đường quê vẫn vậy.

Hàng cây vẫn vậy.

Cánh cửa nhà vẫn mở.

Chỉ có những bước chân quen thuộc năm nào không còn trở về nữa.

Nếu những người con ấy còn sống, có lẽ hôm ấy căn nhà sẽ đông lắm.

Người này sẽ ngồi bên mẹ.

Người kia sẽ kể chuyện những năm chiến đấu.

Những đứa cháu sẽ chạy quanh sân.

Và có lẽ mẹ sẽ phải nấu một nồi cơm thật lớn cho cả gia đình.

Nhưng lịch sử đã chọn một con đường khác.

Những người con của mẹ đã gửi tuổi trẻ lại trên những chiến trường để đất nước có được ngày hòa bình.

Và mẹ đã gửi vào Tổ quốc những điều quý giá nhất của đời mình.

Không chỉ một người con.

Không chỉ hai người.

Mà gần như cả một thế hệ trong gia đình.

Năm tháng đi qua.

Mái tóc mẹ bạc dần.

Những người con ngày nào trong ký ức của mẹ vẫn mãi ở tuổi thanh xuân.

Có lẽ đối với mẹ, các con chưa bao giờ già đi.

Trong trái tim một người mẹ, đứa con dù đã đi xa bao nhiêu năm vẫn là đứa trẻ từng nép vào lòng mẹ ngày nào.

Bởi vậy, khi chúng ta nhắc đến Mẹ Thứ, đừng chỉ nhớ đến những con số.

Đằng sau con số chín người con trai là chín lần một người mẹ đặt niềm hy vọng vào ngày trở về.

Đằng sau những tấm bằng Tổ quốc ghi công là những cái tên từng hiện diện trong một gia đình.

Là những người từng có tuổi thơ.

Từng ngồi ăn cơm bên mẹ.

Từng bước qua cánh cửa căn nhà ấy.

Và từng gọi một tiếng rất đỗi bình thường:

“Mẹ!”

Ngày nay, hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã trở thành biểu tượng của những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – những người mẹ đã âm thầm góp phần làm nên hòa bình bằng chính những mất mát lớn lao nhất của cuộc đời mình.

Có lẽ vì thế, khi đứng trước Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng ở Quảng Nam, mỗi chúng ta không chỉ nhìn thấy một pho tượng.

Ta nhìn thấy bóng dáng của những người mẹ từng đứng ở đầu ngõ đợi con.

Ta nhìn thấy những mái nhà từng có những chiếc ghế bỏ trống.

Ta nhìn thấy những bữa cơm của ngày hòa bình mà có người mãi mãi không thể trở về.

Và ta hiểu rằng:

Hòa bình không chỉ được làm nên bằng những chiến thắng trên chiến trường.

Hòa bình còn được làm nên từ những giọt nước mắt lặng thầm của những người mẹ ở hậu phương.

Hôm nay, chúng ta được ngồi bên gia đình trong một bữa cơm bình yên.

Được gọi cha, gọi mẹ.

Được học tập, vui chơi và ước mơ dưới một bầu trời không tiếng súng.

Xin hãy biết trân trọng những điều bình dị ấy.

Bởi đã có một thời, với những người mẹ như Mẹ Nguyễn Thị Thứ, một bữa cơm có đủ mặt những người con lại chính là ước mong lớn lao nhất mà chiến tranh đã không thể trả lại cho mẹ.