"Mắt thần" trinh sát và dũng sĩ diệt đồn trên chiến trường Nam Bộ
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (LLVTND) Bùi Văn Ba (1925 – 1953) là tấm gương tiêu biểu cho tinh thần dũng cảm, sự mưu trí và chí khí quật cường của lực lượng trinh sát - biệt động Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Sinh ra tại xã Mỹ Lộc, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An – vùng đất giàu truyền thống yêu nước ven Sài Gòn, ông gia nhập lực lượng vũ trang từ thời kỳ đầu Nam Bộ kháng chiến (1945) và phát triển thành Đại đội trưởng Trinh sát thuộc Lực lượng Vũ trang Địa phương tỉnh Chợ Lớn (nay thuộc TP. Hồ Chí Minh và Long An). Tên tuổi của ông gắn liền với những trận trinh sát bám thắt lưng địch và các chiến công san bằng nhiều đồn bốt kiên cố của Pháp.
Mưu trí trong công tác trinh sát và diệt ác phá kềm (1946 – 1950)
Sau khi thực dân Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng ra các tỉnh ven Sài Gòn - Chợ Lớn, huyện Cần Giuộc và Cần Đước trở thành tuyến hành lang chiến lược nối Sài Gòn với chiến khu Đồng Tháp Mười.
Nghệ thuật trinh sát bám sát lòng địch: On cương vị Tiểu đội trưởng rồi Trung đội trưởng trinh sát, Bùi Văn Ba nổi tiếng với kỹ năng ngụy trang và luồn sâu vào vùng kiểm soát của địch. Ông hóa trang thành người buôn bán, nông dân để thâm nhập vào các thị trấn, nghiên cứu tỉ mỉ sơ đồ công sự, vị trí đặt hỏa điểm và quy luật canh gác của các đồn bốt Pháp tại Cần Giuộc và Bình Chánh.
Tổ chức các trận diệt ác tiêu biểu: Nhằm phá tan mạng lưới chỉ điểm và các toán bảo an chuyên tống tiền, càn quét xóm làng, Bùi Văn Ba liên tục chỉ huy các tổ biệt động đột kích bất ngờ vào tận sào huyệt địch. Những thông tin trinh sát chính xác và các trận đánh táo bạo của ông đã vô hiệu hóa nhiều tay sai đắc lực, bảo vệ an toàn cho hệ thống cơ sở cách mạng ngầm tại địa phương.
Dấu ấn rực rỡ trong các trận công đồn và chống càn (1951 – 1953)
Giai đoạn 1951 – 1953, thực dân Pháp tăng cường xây dựng hệ thống tháp canh De Latour và đồn bốt kiên cố nhằm cô lập lực lượng du kích Nam Bộ. Bùi Văn Ba lúc này là Đại đội trưởng Đại đội Trinh sát - Đặc công địa phương, liên tục tổ chức các trận đánh dứt điểm căn cứ địch.
Trận đánh đồn Cần Giuộc (1951): Nhận nhiệm vụ vô hiệu hóa đồn bảo an kiên cố bảo vệ cửa ngõ phía Nam Sài Gòn, Bùi Văn Ba trực tiếp tiềm nhập qua 3 lớp rào gai để gài khối bộc phá định hình. Khi lệnh tiến công phát ra, ông trực tiếp giật nổ khối bộc phá làm sập hỏa điểm chính, tạo hành lang cho đại đội tràn lên diệt gọn đồn địch, thu nhiều vũ khí và quân trang.
Trận chiến chống càn tại Cần Đước và sự hy sinh lẫm liệt (1953): Đầu năm 1953, quân Pháp huy động lực lượng lớn gồm bộ binh, pháo binh và ca-nô vũ trang mở trận càn quét quy mô lớn nhằm xóa sổ căn cứ du kích khu vực Cần Giuộc - Cần Đước.
Bùi Văn Ba bình tĩnh chỉ huy đại đội bám chắc hệ thống giao thông hào, tổ chức đánh bật hàng loạt đợt tiến công của quân Pháp.
Trong giờ phút giao tranh ác liệt, khi lực lượng đối phương tràn vào sát mép công sự, Bùi Văn Ba đã dũng cảm trực tiếp cầm súng máy kiềm chế hỏa lực địch để bảo vệ đường rút lui an toàn cho các cơ quan chỉ huy huyện. Ông đã anh dũng hy sinh ngay trên trận địa vào giữa năm 1953 khi mới 28 tuổi.
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Máu của Anh hùng Bùi Văn Ba đã góp phần giữ vững phong trào chiến tranh du kích tại vùng ven Sài Gòn - Chợ Lớn, bẻ gãy nhiều đợt càn quét của quân Pháp cho đến ngày cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi.
Ngày 31/8/1955, đồng chí Bùi Văn Ba vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba.
Tấm gương xả thân quên mình, trí tuệ trinh sát và tinh thần tiến công kiên cường của Anh hùng Bùi Văn Ba mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Long An trung dũng kiên cường, ghi dấu ấn sâu đậm trong thiên sử thi đấu tranh giải phóng dân tộc của Nam Bộ.
