Mặt trận văn hóa sau chấn song sắt Nhà tù Hỏa Lò
Mặt trận văn hóa sau chấn song sắt Nhà tù Hỏa Lò
Được ví như một "địa ngục trần gian ngay giữa lòng Hà Nội", Nhà tù Hỏa Lò là công trình kiên cố được thực dân Pháp xây dựng nhằm giam giữ, tra tấn và cách ly hoàn toàn những nhà yêu nước, các chiến sĩ cách mạng hàng đầu khỏi phong trào quần chúng đang sục sôi. Kẻ thù thiết lập một chế độ canh phòng cực kỳ cẩn mật với những bức tường đá cao ngất ngưỡng cắm đầy mảnh chai, hệ thống cùm chân bằng những thanh sắt nặng nề khiến người tù bị bó buộc một chỗ hằng tháng trời, cùng lệnh cấm tiệt mọi hoạt động giao tiếp, sách báo hay thông tin từ bên ngoài. Thực dân Pháp nghĩ rằng bốn bức tường đá dày cộp của Hỏa Lò sẽ bẻ gãy ý chí và cô lập tư tưởng của những người cộng sản. Thế nhưng, chúng đã hoàn toàn sai lầm. Đối với các chiến sĩ, nhà tù không phải là nơi chấm dứt hoạt động, mà đã được cải biến thành một "trường học cách mạng" vô cùng đặc biệt.
Ngay sau chấn song sắt lạnh lẽo, một mặt trận văn hóa và tư tưởng âm thầm nhưng mạnh mẽ đã được thành lập. Các đồng chí đi trước có trình độ lý luận cao đã chủ động đứng ra tổ chức các lớp học văn hóa, chính trị theo phương pháp "truyền miệng". Cứ vào đêm tối, khi lính gác bớt tuần tra, người này lại thì thầm vào tai người kia qua các kẽ hở của sàn nằm hoặc các lỗ thông hơi, biến những kiến thức lý luận khô khan thành những bài học dễ nhớ, dễ thuộc. Không có giấy mực, các chiến sĩ tận dụng những viên gạch vỡ để viết lên nền xi măng, dùng đinh nhọn vạch chữ lên tường đá cùm. Đỉnh cao của sự sáng tạo là việc họ đã bí mật xuất bản những tờ báo tay huyền thoại như tờ "Đuốc Việt", "Lao Tù" được viết nắn nót bằng mực tự chế trên những mảnh giấy thuốc lá nhỏ xíu do cơ sở mật tuồn vào. Những bài bình luận sắc bén, những vần thơ tràn đầy tinh thần chiến đấu được chuyền tay nhau đọc ngấu nghiến dưới ánh sáng lờ mờ của lỗ thông gió. Mặt trận văn hóa độc đáo này đã biến những năm tháng tù đày tăm tối thành khoảng thời gian tôi luyện bản lĩnh chính trị vững vàng, để mỗi người chiến sĩ khi bước ra khỏi cánh cửa Hỏa Lò đều trở thành một người cán bộ cách mạng kiên cường, sắc bén và sẵn sàng lãnh đạo nhân dân đi đến thắng lợi cuối cùng.
