MÁU VÀ MỒ HÔI TRÊN TỪNG TẤC ĐÁ ĐƯỜNG 5

Ông Bình năm nay đã ngoài 75, nhưng mỗi khi nghe tiếng còi tàu hỏa hay nhìn thấy những đoàn xe container nối đuôi nhau trên quốc lộ 5, ký ức về những năm 1966 - 1967 lại ùa về như một thước phim chậm.

Ngày ấy, ông Bình thuộc C05 – đơn vị TNXP bám trụ đoạn đường gần cầu Lai Vu và cầu Phú Lương (Hải Dương). Nhiệm vụ của họ ngắn gọn nhưng khốc liệt: "Địch đánh, ta sửa; địch lại đánh, ta lại sửa." Mỹ tập trung đánh phá đường 5 nhằm cắt đứt nguồn hàng chi viện từ cảng Hải Phòng về Hà Nội và vào miền Nam. Ông Bình nhớ lại: "Lúc đó, đường 5 không chỉ là đá nhựa, nó là mạch máu. Mạch máu ngừng chảy thì tiền tuyến sẽ đói đạn, đói gạo. Vì thế, chúng tôi có thể đói, có thể ngủ hầm, nhưng đường thì phải thông."

Những trận oanh tạc thường diễn ra vào lúc chạng vạng hoặc tờ mờ sáng. Khi tiếng còi báo động dứt, khói bom còn chưa tan, đội của ông Bình đã lao ra mặt đường. Có những đêm đông rét mướt, bùn lầy thụt đến đầu gối, nhưng hàng trăm thanh niên nam nữ vẫn hì hục vần những tảng đá hộc, đổ cát san lấp hố bom. Dưới ánh sáng lập lòe của pháo sáng, họ làm việc với tốc độ kinh khủng. Cứ một người ngã xuống, người khác lại lao lên thay thế. Kỷ niệm ám ảnh nhất với ông là lần san lấp hố bom ngay sát chân cầu dưới cơn mưa tầm tã. Đất đá sạt lở, ông bị vùi lấp đến ngang ngực. Đồng đội vừa đào đất cứu ông, vừa hò nhau: "Bình ơi cố lên, xe chở tên lửa sắp đi qua rồi!". Chính cái câu nói ấy khiến ông quên cả đau, vừa thoát ra khỏi đống bùn là lại cầm xẻng chiến đấu tiếp.

Bà con ven đường 5 những năm ấy chắc không quên hình ảnh các chiến sĩ TNXP mặc áo trắng làm cọc tiêu cho xe qua. Vì để giữ bí mật, xe tải quân sự không được bật đèn pha. Trong những đêm tối trời, các cô gái, chàng trai TNXP phải khoác lên mình những chiếc áo trắng, hoặc dùng những tấm bảng sơn trắng đứng sát mép hố bom, sát bờ vực để dẫn đường.

Sáng kiến: "Chúng tôi lấy vôi quét lên lưng áo nhau, người trước đi trước, xe bám theo sau. Giữa làn bom đạn, những tấm lưng trắng ấy chính là ánh sáng dẫn lối cho những chuyến hàng vào Nam."

Ông Bình xúc động kể về người bạn thân nhất tên là dũng. Đêm ấy, hai người vừa chia nhau củ sắn luộc, còn đùa nhau rằng: "Hòa bình về, tao với mày đi bộ dọc đường 5 từ Hải Phòng lên Hà Nội để ăn phở". Nhưng chỉ 30 phút sau, một quả bom nổ chậm bất ngờ phát nổ khi Dũng đang kiểm tra mặt đường. Dũng hy sinh, bữa cơm dang dở ấy trở thành vết sẹo trong tim ông Bình suốt đời. Mỗi lần đi qua đoạn đường cũ, ông vẫn thường dừng lại, châm một điếu thuốc đặt bên lề đường như gửi lời chào đến người đồng đội cũ.

Với những cựu TNXP như ông Bình, đường 5 hôm nay thênh thang, hiện đại chính là ước mơ mà họ đã dùng cả tuổi trẻ, xương máu để đánh đổi. Họ không gọi mình là anh hùng, họ chỉ tự nhận mình là "những người thợ lấp hố bom" trung thành của Tổ quốc.