Mẹ anh hùng Đinh Thị Tỵ
Đinh Thị Tỵ (1891-1980)
Mẹ Đinh Thị Tỵ sinh năm 1891 - thậpniên cuối cùng của thế kỷ 19. Mạ là ngườixã Phú Thạnh, huyện Nhơn Trạch, mộttrong những vùng đất lừng danh tronglịch sử đấu tranh chống quân xâm lượccủa dân tộc ta. Thời thanh xuân, má Tỵ kết hôn với ôngĐặng Văn Phụng, và từ đó bắt đầu nặng gánh hai vai việcnhà, việc nước.Mẹ có bốn người con trai thì ba người đã lần lượt lên đườngtrong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Haianh Đặng Văn Nữ (sinh năm 1924 - bí danh Lý Thiết Đầu) vàĐặng Văn Ngưu (sinh năm 1926 - bí danh Đặng Văn Nghĩa)cùng thoát ly gia đình năm 1945 - sau ngày cuộc tổng khởinghĩa giành chính quyền thắng lợi. Từ một đội viên thanhniên cứu quốc, anh Đặng Văn Nữ đã liên tục phấn đấu trởthành cán bộ mặt trận Việt Minh và được kết nạp Đảng Cộngsản Việt Nam vào năm 1947. Hai năm sau (1949), anh đượccách mạng giao nhiệm vụ chính trị viên xã đội Phước Khánh,chi ủy viên phụ trách công tác chính trị. Sự nghiệp hoạt độngcách mạng của anh đang rộng mở thì tháng 5/1952, Đặng VănNữ hy sinh khi đang trên đường công tác cùng với đồng chíChủ tịch Ủy ban hành chính kháng chiến. Đồng bào đã chôncất anh tại Rạch Đọp (xã Phước Khánh), nhưng không baolâu, bom đạn chiến tranh đã xóa mất dấu tích ngôi mộ củangười chiến sĩ chưa đầy ba mươi tuổi.Một năm sau, nỗi đau mất con chưa nguôi ngoai thì mẹĐinh Thị Tỵ lại nhận thêm một bất hạnh mới: anh Đặng Văn Ngưu hy sinh khi đang cùng đội du kích chống địch càn quétvào Chiến khu Đ - khu căn cứ của cách mạng. Cũng nhưngười anh ruột Đặng Văn Nữ, anh Đặng Văn Ngưu đã trảiqua một quá trình phấn đấu bền bỉ, bắt đầu từ một đội viênThanh niên Cứu quốc xã Phú Thạnh (1945) trở thành cán bộHuyện đoàn Long Thành (1947) rồi thành phó thư ký Mặttrận Liên Việt tỉnh Biên Hòa. Anh mất đi là một tổn thất lớncho phong trào cách mạng của địa phương. Riêng với mẹTỵ - người mẹ rứt ruột sinh thành thì cái chết của anh vĩnhviễn là nỗi đau không gì bù đắp nổi. Ác nghiệt thay, vào năm1953 ấy, má còn mất thêm người con trai là anh Đặng VănTám (sinh năm 1922). Anh nhập ngũ tháng 6/1949, là cán bộQuân giới Tỉnh đội Biên Hòa (cũ). Tháng 6/1953, trong khiđang mở kíp bom, chẳng may bom nổ, anh hy sinh, thi hàikhông toàn vẹn của anh về sau cũng bị chiến tranh làm thấtlạc không tìm lại được.Ba người con trai - một phần xương thịt của mẹ Tỵ đã rađi mà không trở về. Má đã qua đời vào năm 1980. Với nhữnghy sinh to lớn, mạ Đinh Thị Tỵ và gia đình được Nhà nướctặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Riêngmẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anhhùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
