Mẹ anh hùng sinh con anh hùng - Mẹ Phan Thị Vàng

Trời sắp vào mưa, thời tiết chuyển mùa oi nồng. Một bà mẹ 65 tuổi tóc đã ngả màu sương vào nhà lấy ghế bố kê bên mái hiên nhà. Nơi đó không khí thông thoáng, gió ngoài sông thổi mát từng chặp. Rồi mẹ chạy vào buồng trong mời mẹ của mình ra ghế nghỉ. Cụ bà 88 tuổi, tóc bạc phơ, chậm rãi bước theo cánh tay đỡ đần của con gái. Khi cụ bà đã ngả lưng, bà mẹ lại chạy lần nữa vào phía trong lấy ra nào khay trầu, bình vôi, ống nhổ và thêm một ly trà còn nóng. Hình ảnh bình dị, hiền hậu đó là của hai Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trong một gia đình. Cụ bà Phan Thị Vàng có ba người con trai là liệt sĩ và người con gái - mẹ Đặng Thị Liễu, có chồng và con trai duy nhất hy sinh trong kháng chiến. Chồng con và các anh, em của mẹ Liễu đã ra đi cả, chỉ còn lại mẹ Liễu ngày ngày tần tảo chăm sóc, an ủi mẹ Vàng. Đã bao năm tháng trôi qua như buổi chiều nay, lặp đi lặp lại, mẹ Liễu kê ghế bố bên mái hiên nhà cho mẹ Vàng nghỉ, cho ngọn gió mát lành của sông nước làm vơi đi nỗi đau của cả hai bà mẹ và được sống với chồng con trong tâm tưởng. Mẹ Liễu kể: Mẹ Vàng thời chống Pháp, chống Mỹ tham gia Hội Mẹ chiến sĩ. Nơi ấp Thanh Phước, xã Định Thủy này là một điểm quan trọng trong đường dây anh em bộ đội thường đi qua. Đặc biệt, mỗi lần anh em đơn vị ĐK 75 chuẩn bị đánh tàu địch, mẹ Vàng cùng các dì của Hội lo nấu cơm, nước, thức ăn rồi gánh ra bờ sông Hàm Luông phục vụ bộ đội và chứng kiến cảnh tàu giặc bị trúng đạn bốc cháy, chìm nghỉm. Hồi những năm sáu mươi, mẹ Vàng ẵm con nhỏ tham gia đấu tranh chính trị. Rồi lần lượt ba người con trai yêu quý của mẹ hy sinh. Nén đau thương, mẹ động viên những người con trai, con gái còn lại tiếp tục cầm súng chiến đấu vì thù nhà, nợ nước phải trả. Bọn xâm lược phải có ngày cuốn gói cút khỏi quê hương mình. Mẹ tin như vậy. Và niềm tin của người mẹ thắp sáng niềm tin tất thắng cho bao người con của mình, trong đó có mẹ Đặng Thị Liễu. Đã nửa thế kỷ tham gia công tác cách mạng, có lẽ niềm hạnh phúc nhất của mẹ Liễu là được thấy, được đóng góp sức mình cho quê hương giải phóng và giờ đây tại ấp Thạnh Phước - nơi mẹ Liễu đã nghỉ hưu được 10 năm, phụ trách tổ nhân dân tự quản, đã xây dựng ấp trở thành mô hình nông thôn mới của cả huyện và tỉnh. Ở mẹ Liễu có một niềm tin rất lớn về vai trò quan trọng của người phụ nữ Việt Nam được Đảng, Bác Hồ giáo dục, rèn luyện có thể làm nên những kỳ tích mà lịch sử nước nhà trước đây, phụ nữ chưa làm được. Đằng sau những kỷ niệm về chiến tranh, trong lòng mẹ Liễu, bao giờ cũng có thể khái quát lên nhiều bài học cách mạng, kinh nghiệm tổ chức quần chúng. Phải chăng đó là cách tư duy có tầm chiến lược của người phụ nữ từng lăn lộn mấy chục năm trong phong trào phụ nữ từ cấp xã đến cấp huyện rồi cấp tỉnh. Giờ nhớ lại những phụ nữ thời chiến, mẹ Liễu có suy nghĩ: trước đây trình độ văn hóa chị em còn thấp nhưng rất yêu nước và có quyết tâm lớn. Chính vì quyết tâm mà cùng nhau đi đấu tranh chính trị, nuôi giấu cán bộ, làm giao liên rất gan dạ lại có nhiều sáng kiến. Ví như giấu tài liệu mật trong ống trúc rồi giả làm người đi câu; đi đấu tranh bị địch lấy sơn làm dấu trên áo thì chị em mặc nhiều lớp áo và mỗi khi bị đánh dấu lại cởi bỏ ra. Hay lúc tham gia biểu tình chống Mỹ - ngụy, chị em chuẩn bị sẵn nhiều loại khẩu hiệu, nếu chúng làm căng, đàn áp dữ, ta đưa ra khẩu hiệu với yêu cầu vừa phải, chúng nhượng bộ ta lại giơ lên khẩu hiệu và yêu cầu cao hơn. Cứ thế, địch có mạnh ta có cách đối phó phù hợp, chúng phải thua. Nói về phụ nữ thời chiến đã vậy, về phụ nữ trong thời bình, mẹ Liễu nhấn mạnh khía cạnh đảm đang quán xuyến gia đình của chị em. Hơn thế nữa phụ nữ ngày nay phải nâng cao văn hóa, khoa học kỹ thuật để làm kinh tế giỏi bảo đảm đời sống vật chất gia đình và tham gia công tác xã hội, chăm lo lợi ích cộng đồng. Thấy mẹ Liễu vui, say sưa kể về các hoạt động của Hội phụ nữ xã, chúng tôi không nỡ hỏi về nỗi đau riêng của mẹ, nỗi đau trong năm 1971, chồng và con trai duy nhất của mẹ hy sinh. Thời chiến tranh, một thời đau thương bởi đạn bom, bởi không có con đường nào khác là vượt lên mất mát, cầm súng trút căm hờn lên đầu thù. Thời gian làm nguôi ngoai đi phần nào nỗi lòng xót đau của mẹ, nhưng sợi nhớ, sợi thương vẫn hiển hiện trên nếp nhăn khóe mắt, trong màu trắng bạc dần của tóc. Chiều nào mẹ Liễu cũng kê ghế bố ra đặt nơi hiên nhà hướng về dòng sông Hàm Luông đón ngọn gió thổi về mát rượi. Rồi mẹ đưa mẹ Vàng ngồi nghỉ bên cạnh luôn là khay trầu cau. Chúng tôi chợt se lòng nghĩ miên man, ước gì có mưa xuống mát rượi để các mẹ được khỏe hơn, đỡ phần nào nỗi đau, nỗi nhớ diệu vợi ấy...