Mẹ Giàng Thị Ú (1905 – 1972) – Người mẹ dệt vải nuôi quân trên đỉnh Pha Đinh
Người mẹ kiên trung dân tộc Mông, biểu tượng vĩ đại của hậu phương Tây Bắc, người đã biến căn nhà sàn nhỏ trên đỉnh đèo Pha Đinh thành trạm dừng chân bí mật, tiếp tế lương thực cho hàng vạn lượt dân công hỏa tuyến.
Mẹ Giàng Thị Ú sinh ra và sống cả đời trên đỉnh đèo Pha Đinh (nơi giáp ranh giữa Sơn La và Điện Biên) – con đèo hiểm trở bậc nhất và cũng là tọa độ lửa bị máy bay Pháp oanh tạc dữ dội nhất nhằm cắt đứt đường tiếp viện cho chiến dịch Điện Biên Phủ.
Bất chấp bom đạn nổ rát bên hiên nhà, ngôi nhà sàn nhỏ của mẹ Ú luôn đỏ lửa suốt ngày đêm. Mẹ cùng các con ngày đi nương rẫy cuốc đất trồng sắn, đêm về lại còng lưng giã gạo, dệt những tấm vải thổ cẩm dày để làm chăn, làm túi đựng lương thực cho bộ đội. Đỉnh đèo Pha Đinh mùa đông lạnh thấu xương, ngôi nhà của mẹ chính là trạm dừng chân ấm áp, nơi mẹ nấu những nồi cháo ngô bốc khói, băng bó vết thương cho các chiến sĩ và dân công gánh gạo ra mặt trận.
Khi quân Pháp đổ bộ càn quét dọc tuyến đèo, mẹ đã nhanh trí giấu hàng tạ gạo và tài liệu mật vào các hốc đá sâu trong rừng rẫy. Sự tận tụy thầm lặng của mẹ Giàng Thị Ú là một minh chứng sống động cho câu nói "quân với dân như cá với nước", góp phần tạo nên hậu phương vững chắc cho chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
