Quê mẹ ở xã Cát Thanh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Sau năm 1957, cũng như bao gia
đình khác, nhất là những gia đình kháng chiến, gia đình mẹ bị bọn Mỹ ngụy kìm kẹp, đàn áp
nặng nề. Người con trai cả của mẹ, anh Đặng Bá Lại đã lên đường ra Bắc tập kết. Còn lại hai vợ
chồng và 4 đứa con (3 trai, 1 gái) luôn sống trong tâm trạng thấp thỏm, lo âu. Roi vọt, tra tấn, tù
đày ập đến bất cứ lúc nào. Tuy vậy, gia đình mẹ vẫn là cơ sở cách mạng chí cốt ở địa phương.
Vợ chồng mẹ đào hầm bí mật trong nhà nuôi giấu cán bộ, đảng viên.
Từ năm 1962, khi đánh hơi được người con trai cả của mẹ đã trở về hoạt động chiến đấu ở
miền Nam (Khu 5), bọn tề ngụy ác ôn cùng ra sức theo dõi, khủng bố. Chúng gom gia đình mẹ
vào ấp chiến lược ở khu biệt lập dành riêng cho những “gia đình Cộng sản”.
Sống trong cảnh “cá chậu chim lồng”, vợ chồng mẹ vẫn tìm đủ mọi cách đấu tranh với
giặc, bám về quê cũ làm ăn, đồng thời móc nối, liên lạc, tiếp tế cho anh chị em cán bộ, du kích.
Do có sự phản bội, chồng mẹ, ông Phạm Ngại bị giặc bắt tra tấn hết sức dã man. Mãn hạn tù trở
về, ông vẫn bị chúng quản thúc, hàng tuần phải lên đồn giặc trình diện. Quá uất ức, ông lâm
bệnh từ trần.
Tháng 11/1963, anh Đặng Bá Mẫn, người con trai thứ hai của mẹ thoát li ra chiến khu làm
công tác kinh tài của huyện Phù Cát. Tiếp đó, năm 1964, chị Đặng Thị Chấm cũng lên đường
kháng chiến. Chị công tác ở ngành quân y và đến năm 1971, được biệt phái về làm y tá tại căn
cứ Bảo Chánh, Xuân Lộc (nay là xã Xuân Thọ, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai).
Tháng 10/1967, trên đường đi công tác, anh Đặng Bá Mẫn hi sinh vì bị giặc phục kích.
Một năm sau, vợ anh cũng qua đời để lại cho mẹ 2 cháu gái còn bé bỏng.
Sau tết Mậu Thân (1968), địch đánh phá khốc liệt phong trào cách mạng ở Phù Cát, xã Cát
Thanh, hàng chục cán bộ du kích và cơ sở bị giặc giết hại tù đày. Người con trai thứ tư của mẹ,
anh Đặng Bá Mạc mới tham gia du kích được mấy tháng cũng hi sinh trong một trận chống càn
(11/1969). Mẹ bị chúng bắt giam suốt mấy tháng trời. Nhưng có lẽ giờ phút đớn đau nhất đời mẹ
là khi nhận được tin anh Đặng Văn Hùng người con trai út hi sinh. Anh thoát li tham gia kháng
chiến tháng 9/1974 và chỉ 3 tháng sau, ngày 8/01/1975, trong trận đánh đồn Cây Bông, anh đã
ngã xuống.
Sau ngày đất nước thống nhất, anh Phạm Bá Lại và chị Phạm Thị Chấm sau nhiều năm dài
bặt tin tức đã trở về với mẹ. Niềm hi vọng mong manh của mẹ đã thành hiện thực. Mẹ đã được
an ủi khuây khỏa phần nào trong những năm cuối của cuộc đời.
Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số
394/KTCTN ngày 17/12/1994.
|
