MẸ HỒ THỊ TỨ

Mẹ Hồ Thị Tứ sinh năm 1928, có 11 người con, trong đó 5 người tham gia Quân đội. Một mái nhà đông con từng có lẽ luôn đầy tiếng nói cười, những bữa cơm giản dị và những ước mong bình thường của một người mẹ: mong con khôn lớn, trưởng thành, có gia đình và một cuộc sống yên ổn. Nhưng chiến tranh đã khiến ước mong ấy dang dở. Hai người con trai của mẹ, liệt sĩ Lưu Phi Hường và liệt sĩ Lưu Phi Vinh, đã lần lượt hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Trong ký ức của mẹ, Lưu Phi Hường vẫn là một chàng trai khôi ngô, sống tình cảm, hát hay và có nhiều tài lẻ. Khi ấy, anh chưa lập gia đình, tuổi thanh xuân vẫn còn ở phía

trước. Có một lần, đơn vị của anh hành quân qua gần nhà. Được đơn vị cho phép, anh tranh thủ về thăm mẹ. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi ấy hẳn cũng giống như bao lần mẹ tiễn con trước đây. Mẹ chỉ nghĩ con sẽ lại đi rồi trở về. Mẹ đâu biết rằng đó là lần cuối hai mẹ con được ngồi bên nhau.

Năm 1973, anh Hường hy sinh tại chiến trường Đông Nam Bộ. Một người con trai rời mái nhà khi tuổi trẻ còn dang dở, để lại phía sau người mẹ vẫn chưa kịp nói lời từ biệt cuối cùng.

Người con thứ hai, Lưu Phi Vinh, lại ra đi khi còn đang đi học. Mẹ Tứ từng mong con học xong rồi hãy tính chuyện nhập ngũ. Nhưng trước tiếng gọi của Tổ quốc, anh đã quyết định lên đường. Mẹ thương con, muốn con ở lại, nhưng trước quyết tâm ấy, mẹ đành tiễn con đi. Chàng trai trẻ gác lại trang sách, khoác ba lô rời quê hương, mang theo khát vọng được góp sức bảo vệ đất nước.

Rồi anh cũng không trở về.

Năm 1972, liệt sĩ Lưu Phi Vinh hy sinh tại chiến trường Quảng Trị.

Hai người con hy sinh cách nhau một năm, nhưng giấy báo tử lại được gửi về địa phương cùng một lúc. Tin dữ đến dồn dập khiến người mẹ không thể đứng vững. Chị Lưu Thị Nga, con gái mẹ Tứ, kể rằng khi nhận tin mất hai người con trai, mẹ đau đớn đến ngã quỵ. Chỉ một khoảnh khắc ấy thôi cũng đủ cho ta hiểu sự khốc liệt của chiến tranh không chỉ nằm ở những trận đánh nơi chiến trường, mà còn ở những căn nhà nơi người thân phải nhận tin người mình yêu thương sẽ không bao giờ trở lại.

Năm 1989, sau nhiều năm tìm kiếm, gia đình xác định được phần mộ của anh Lưu Phi Hường tại Long An. Người thân đưa hài cốt anh về quê nhà để mẹ và gia đình được ngày ngày hương khói. Sau nhiều năm xa cách, anh cuối cùng cũng trở về, dù sự trở về ấy đã mang theo một nỗi buồn không thể gọi thành lời.

Nhưng người con còn lại, liệt sĩ Lưu Phi Vinh, vẫn chưa được tìm thấy.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Mái tóc mẹ ngày một bạc, dáng người ngày một còng xuống. Những người từng biết anh Vinh, từng cùng anh chiến đấu cũng dần thưa vắng theo năm tháng. Thế nhưng gia đình vẫn không ngừng tìm kiếm. Mỗi thông tin về chiến trường Quảng Trị, về đơn vị hay đồng đội của anh đều được trân trọng lần theo. Có những hy vọng được thắp lên rồi lại lặng lẽ tắt đi, nhưng cái tên Lưu Phi Vinh vẫn chưa bao giờ rời khỏi ký ức của gia đình.

Ở tuổi gần đất xa trời, điều mẹ mong mỏi có lẽ thật giản dị: được biết người con trai mình đang nằm ở đâu, được đưa con về quê, để hai anh em lại có thể nằm gần nhau sau hơn nửa thế kỷ.

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, lực lượng chức năng đã thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ Lưu Phi Vinh. Với gia đình, đó là một tia hy vọng mới trên hành trình tìm kiếm đã kéo dài qua nhiều thế hệ.

Câu chuyện của mẹ Hồ Thị Tứ khiến em nghĩ nhiều về hình ảnh những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Họ không trực tiếp đứng nơi chiến trường, nhưng cuộc đời họ cũng in dấu những mất mát của chiến tranh. Họ sinh con, nuôi con khôn lớn, rồi tiễn con đi mà không biết liệu có ngày được nhìn thấy con trở về. Có người chờ vài năm, có người chờ vài chục năm, có người mang nỗi chờ ấy đi gần hết cuộc đời.

Mẹ Hồ Thị Tứ đã đi qua một hành trình dài như thế.

Điều khiến em xúc động nhất không chỉ là việc mẹ mất đi hai người con, mà là cách ký ức về các con vẫn được mẹ gìn giữ qua bao năm tháng. Với mẹ, họ không phải những cái tên trên giấy báo tử hay những dòng chữ trên bia mộ. Họ vẫn là những người con trai của mẹ, từng sống, từng cười, từng ngồi bên mẹ và từng có những ước mơ của riêng mình.

Có lẽ, đó cũng là cách tình mẫu tử vượt qua thời gian.

Nhìn vào cuộc đời mẹ, em càng hiểu rằng chiến tranh không chỉ được đo bằng những trận đánh hay những con số thương vong. Đằng sau mỗi người lính đã hy sinh là một gia đình, một người mẹ, một cuộc đời phải tiếp tục sống với khoảng trống mà không gì có thể thay thế. Sự hy sinh của họ vì thế không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn là một phần của cuộc sống bình yên hôm nay.

Mẹ Hồ Thị Tứ là một hình ảnh khiến em kính phục và biết ơn. Mẹ đã dành cả cuộc đời để nuôi con, tiễn con ra trận và mang theo ký ức về những người con đã hy sinh. Từ câu chuyện của mẹ, em càng trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã ngã xuống vì quê hương và hiểu rằng thế hệ trẻ hôm nay cần sống sao cho xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi.

Có những người đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường. Có những người mẹ gửi lại cả một phần cuộc đời trong nỗi nhớ. Và có lẽ, điều đẹp nhất mà chúng ta có thể làm hôm nay là không để những cái tên ấy bị lãng quên.

Em chỉ mong một ngày nào đó, liệt sĩ Lưu Phi Vinh sẽ được tìm thấy và trở về với quê hương. Để người mẹ đã chờ con hơn nửa thế kỷ có thể một lần nữa được gọi tên con bên một nấm mộ trọn vẹn. Để cuộc chia ly năm nào, dù muộn màng, cũng có một ngày được khép lại bằng hai chữ: “Con về.”