Mẹ Huỳnh Thị Hý

Huỳnh Thị Hý ( ? - 1960)

Má Huỳnh Thị Hý người xã Phú Hội,huyện Nhơn Trạch, cả đời gắn bó với nơi“chôn nhau cắt rốn” của mình. Chị Phan Thị Thổi, con gái thứ 3 củamá Huỳnh Thị Hý không còn nhớ rõ ngàytháng năm sinh, năm mất của mẹ ruột mình. Chị chỉ nhớkhoảng năm 1960, khi sinh cậu em trai út Phan Văn Chiến,má chị bị băng huyết nặng. Thiếu thuốc men, thiếu phươngtiện cấp cứu, má Huỳnh Thị Hý đã qua đời. Vợ chồng chịThổi hiện đang sống trên mảnh đất xưa kia là căn nhà cũcủa má Hý. Năm tháng qua đi, ngôi nhà đã được thay bằngcăn nhà gỗ khang trang mới cất sau giải phóng. Bao quanhngôi nhà, vẫn như trước kia là vườn tạp đủ loại cây cối. Không còn bom đạn, cây trái trong vườn tốt tươi, bưởi hầunhư đơm hoa kết quả quanh năm. Chị Thổi kể, má Hý sinhđược bốn người con, ba trai, một gái. Trước giải phóng,đất Phú Hội gò đống ngổn ngang, cỏ và cây dại mọc lantràn lút đầu người. Gia đình má Hý chủ yếu sống bằngnghề nông nhưng không có ruộng, phải mướn của ngườikhác để cấy hái rồi tới mùa, đóng tô tức cho chủ đất. Mỗinăm, chủ đất thu của gia đình má 15 giạ lúa một mẫu, cảnhà vì thế làm quanh năm quần quật mà vẫn không đủ ăn.Thiếu thốn, đói khổ, mấy mẹ con thường dắt nhau đi mótlúa, chài tôm cá sống qua ngày. Chồng má, ông Phan Văn An đã hoạt động cách mạngtừ thời còn thực dân Pháp. Có thời kỳ, ông đội tên giả,mang căn cước giả lên hoạt động ở thành phố Biên Hòa. Má Hý mang con lên Biên Hòa, ở với chồng vài bữa rồi tấttả mang con về, cho chồng rảnh tay hoạt động. Sau đìnhchiến, ông An bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam ởkhám Chí Hòa vì tội “làm cộng sản”. Ra tù, ông vẫn tiếptục hoạt động và lại bị địch rình rập, theo dõi. Biết mình bịlộ, ông “nhảy” luôn vào căn cứ, trao gánh nặng nuôi concho vợ và bà nội, bà ngoại.Má Huỳnh Thị Hý đã sống và nuôi con trong nhữngngày kháng chiến vô cùng gian khổ. Nhưng má sớm quađời nên không chứng kiến sự trưởng thành của các con. Mámất được ít lâu thì tháng 2/1960, anh Phan Văn Lợi (sinhnăm 1941) thoát ly gia đình. Anh được tổ chức phân cônglàm y tá phục vụ quân y viện Nhơn Trạch. Hồi ấy, đơn vịcủa anh đóng ở rừng Sác - Phước An là căn cứ của cáchmạng. Khi chị Thổi sinh con đầu lòng, anh Lợi vượt quavòng kiểm soát gắt gao của liên đội 32 bảo an, đóng ở đồnPhú Mỹ, đồn nhà Mồ, lặn lội về thăm em và cháu. Anhđược cử đi học lớp nghiệp vụ y tế để về phục vụ cơ quanhuyện ủy. Học xong, ngày 20/4/1963, trên đường từ tỉnhtrở về đơn vị, vừa đến xã Phước An, anh vấp phải trái gàicủa địch và hy sinh. Thời gian đó, ông Phan Văn An đanglà cán bộ kinh tài của huyện. Hàng ngày, ông cùng đồngđội “ém kỹ ngoài bờ ruộng, chờ đến tắt mặt trời mới bơixuồng về ấp. Một buổi chiều năm 1970, trong cảnh tranhtối, tranh sáng, ông đã không phát hiện ra tàu địch thả trênvàm kinh sông Ô Môn. Một cuộc đụng độ quyết liệt xảyra, người cán bộ kinh tài chiến đấu đến viên đạn cuối cùngvà anh dũng hy sinh. Người thứ ba trong gia đình má Hý tham gia cáchmạng là anh Phan Văn Tân (sinh năm 1946, thoát ly ngày 6/6/1965). Anh cũng là cán bộ kinh tài như cha ruột, kiêmthêm chức vụ Xã đội trưởng xã Phú Hội. Anh thường bơixuồng đi thu thuế ruộng, chuyên chở lúa gạo, củi... chocách mạng. Ngày 25/4/1972, không may xuồng của anh lọtvào ổ phục kích của địch. Anh hứng trọn loạt đạn M.79 củađịch, năm ấy anh vừa tròn 26 tuổi.Má và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chươngĐộc lập hạng Ba năm 1985. Má cũng được Nhà nước truytặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết địnhsố 394/KTCTN ngày 17/12/1994.