Mẹ Lâm Thị Đó – Huyền thoại từ đất dừa Bình Định

Mẹ Lâm Thị Đó – Huyền thoại từ đất dừa Bình Định

Nếu có ai đó hỏi tôi rằng: "Hình tượng nào thiêng liêng, kỳ vĩ và gây xúc động nhất trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc?", tôi sẽ không ngần ngại mà trả lời rằng: Đó là hình ảnh Người Mẹ Việt Nam. Trong lòng một đất nước muôn vàn gian khổ, các mẹ không trực tiếp cầm súng xông pha nơi hòn tên mũi đạn, nhưng chính bờ vai gầy guộc của các mẹ lại là thành trì vững chãi nhất, là hậu phương lớn che chở cho cả một cuộc cách mạng.

Giữa dải đất miền Trung đầy nắng gió, nơi sóng biển Quy Nhơn rì rào hòa cùng tiếng reo của những ngọn dừa xanh, xứ dừa Bình Định kiên cường đã sinh ra một người mẹ huyền thoại như thế — Mẹ Việt Nam Anh hùng Lâm Thị Đó (1916–2010). Suốt cuộc đời mình, mẹ gắn bó trọn vẹn với mảnh đất An Hội, xã Hoài Sơn, huyện Hoài Nhơn (nay là khu phố An Hội, phường Hoài Nhơn Bắc, thị xã Hoài Nhơn), để lại một thiên sử thi thầm lặng mà chói lọi về lòng yêu nước và sự hy sinh vô bờ bến.

Mẹ Lâm Thị Đó cất tiếng khóc chào đời vào năm 1916, giữa bối cảnh đất nước ta còn chìm trong đêm tối tăm tối của ách đô hộ thực dân Pháp. Mẹ lớn lên tại Hoài Sơn — một vùng quê giàu truyền thống yêu nước của huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Nơi đây không chỉ nổi tiếng với những rặng dừa xanh bạt ngàn che chở xóm thôn, với câu hát bài chòi ngọt ngào đậm đà tình nghĩa, mà còn là mảnh đất "địa linh nhân kiệt", nơi mỗi tấc đất, gốc dừa đều thấm đượm máu và mồ hôi của các thế hệ cha anh đứng lên chống giặc ngoại xâm.Chính khí chất kiên cường, bất khuất của quê hương dừa Bình Định đã hun đúc nên trong tâm hồn người con gái Lâm Thị Đó một ý chí sắt đá, một tấm lòng trung trinh với nước, hiếu nghĩa với dân. Từ một người phụ nữ nông thôn bình dị, quanh năm chân lấm tay bùn, áo vải sờn vai, mẹ đã bước vào cuộc trường chinh của dân tộc không phải bằng thanh gươm hay họng súng, mà bằng tư thế của một người chiến sĩ thầm lặng, lấy tình mẫu tử làm tấm lá chắn chở che cho vận mệnh giang sơn.

Nhắc đến Mẹ Việt Nam Anh hùng là nhắc đến những mất mát đau thương đến tột cùng mà không một câu chữ nào có thể diễn tả xiết. Mẹ Lâm Thị Đó cũng không ngoại lệ, cuộc đời mẹ là một cuốn nhật ký được viết bằng nước mắt và lòng dũng cảm. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, mẹ đã lần lượt tiễn đưa những người thân yêu nhất của mình ra mặt trận. Đó là người chồng kết tóc se tơ, là những người con trai mang theo hơi ấm của mẹ, mang theo chí hướng của quê hương đi vào nơi hòn tên mũi đạn.Có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau của người mẹ "ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ"? Những đứa con do mẹ mang nặng đẻ đau, từng chắt chiu dòng sữa ngọt ngào nuôi lớn qua những mùa đói kém, đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi một giấy báo tử gửi về là một lần khúc ruột của mẹ như đứt đoạn, là một lần mái tóc mẹ bạc thêm, nếp nhăn trên trán mẹ hằn sâu thêm vì giông bão cuộc đời. "Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ Các con đi không bao giờ trở lại Giọt nước mắt mẹ già không còn để khóc nữa..."

Thế nhưng, thay vì gục ngã trước những mất mát quá lớn tưởng chừng có thể quật ngã bất kỳ ai, mẹ Lâm Thị Đó đã nén đau thương thành hành động. Mẹ không khóc thành tiếng, nỗi đau ấy lặn sâu vào trong, hóa thành ngọn lửa căm thù giặc sâu sắc và lòng quyết tâm sắt đá: Phải bảo vệ bằng được những người con cách mạng còn lại. Mảnh đất An Hội, Hoài Nhơn Bắc nơi mẹ sống đã trở thành "địa chỉ đỏ", thành hầm trú ẩn an toàn cho các chiến sĩ cách mạng giữa vòng vây kìm kẹp, lùng sục gắt gao của kẻ thù. Mẹ vừa là người mẹ hiền tiếp tế cơm đùm cơm nắm, vừa là người lính canh gác tinh tường, là mắt xích liên lạc vững chắc, góp phần giữ vững ngọn lửa phong trào cách mạng tại địa phương.

Bản chất của mẹ Lâm Thị Đó là sự kết tinh hoàn hảo của 8 chữ vàng mà Bác Hồ đã trao tặng cho phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng — Bất khuất — Trung hậu — Đảm đang". Sự kiên cường, bất khuất: Đối mặt với sự lùng sục, khủng bố, tra tấn dã man hay những lời dụ dỗ ngon ngọt của kẻ thù, mẹ vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không một lời khai báo, một lòng một dạ bảo vệ cán bộ đến hơi thở cuối cùng. Lòng nhân hậu, vị tha: Mẹ yêu thương các chiến sĩ cách mạng từ mọi miền quê đổ về như chính khúc ruột của mình. Gom góp từng lon gạo gạo ngon, từng củ sắn, củ mài trong những ngày rộc rạc đói kém để nuôi quân, mẹ nhận về mình mọi gian khổ, nguy hiểm, nhường sự an toàn và sự sống cho các anh. Mẹ chính là hình mẫu sống động, bước ra từ những trang thơ hay nhất của thời đại. Khi đọc về mẹ, ta chợt nhớ đến những câu thơ đầy triết lý của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong trường ca Mặt đường khát vọng:"Và hằng năm thịt xương trong đất theo thời gian Đã hóa thành xương thịt của nhân dân Những người mẹ đã sinh ra những anh hùng Và chính họ là những người anh hùng nhất."Phải, chính những người mẹ như mẹ Đó đã hòa dòng máu của gia đình mình vào dòng máu của Tổ quốc, để đất nước được tái sinh trong hình hài tự do.

Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, Bắc Nam sum họp một nhà, non sông thu về một mối, mẹ Lâm Thị Đó lại lặng lẽ trở về với cuộc sống thanh bình tại khu phố An Hội. Không đòi hỏi công lao, không mưu cầu bổng lộc, mẹ sống một cuộc đời giản dị, khiêm nhường, luôn là bóng cây đại thụ tỏa bóng mát đạo đức cho con cháu và xóm giềng noi theo. Để tri ân những cống hiến to lớn, vô giá cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, Đảng và Nhà nước đã trang trọng phong tặng mẹ danh hiệu cao quý: Mẹ Việt Nam Anh hùng. Đó là phần thưởng cao quý, nhưng phần thưởng lớn nhất chính là lòng biết ơn vô hạn của nhân dân dành cho mẹ.

Năm 2010, mẹ Lâm Thị Đó thanh thản về cõi vĩnh hằng ở tuổi 94, khép lại một chặng đường dài gần một thế kỷ đầy thăng trầm nhưng vô cùng vinh quang. Mẹ ra đi, nhưng hương sắc của cuộc đời mẹ không mất đi, nó đã hóa thân vào đất mẹ Hoài Nhơn, hòa vào gió biển Bình Định dạt dào, rì rào trong tiếng lá dừa muôn đời hát ca.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Lâm Thị Đó đã đi xa, nhưng cuộc đời và sự hy sinh của mẹ đã trở thành một phần di sản lịch sử vô giá, một tượng đài bằng lòng yêu nước trong tâm thức của người dân vùng đất Hoài Nhơn Bắc nói riêng và tỉnh Bình Định nói chung.

Đứng trước anh linh của mẹ, thế hệ trẻ hôm nay – những người được sinh ra khi bầu trời không còn tiếng bom rơi đạn lạc – càng thấu hiểu sâu sắc rằng: Cái giá của hòa bình, độc lập ngày hôm nay được đổi bằng xương máu của các anh hùng liệt sĩ, bằng những giọt nước mắt lặng thầm, ép khô qua năm tháng của những người mẹ. Bức chân dung của mẹ Lâm Thị Đó sẽ mãi là ngọn đuốc sáng soi đường, nhắc nhở chúng ta phải sống, cống hiến, lao động và bảo vệ trọn vẹn mảnh đất mà các thế hệ đi trước đã dâng trọn cả cuộc đời để gìn giữ, để xứng đáng với dòng máu anh hùng chảy trong huyết quản dân tộc Việt Nam.