Mệ Lê Thị Cháu
Mệ Lê Thị Cháu chính là nguyên mẫu đời thực để nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác bài hát nổi tiếng "Bà mẹ Gio Linh" vào năm 1948.
Tên thường gọi: Dân làng thường gọi bà là Mẹ Diêu Cháu (ghép tên chồng là Nguyễn Diêu và tên bà là Lê Thị Cháu).Sự kiện khiến bà trở thành biểu tượng của lòng yêu nước diễn ra vào năm 1948 trong cuộc kháng chiến chống Pháp:
Con trai bà là anh Nguyễn Đức Kỳ, một chiến sĩ liên lạc cách mạng.
Anh Kỳ bị giặc Pháp bắt, sát hại và bêu đầu tại chợ Gio Linh nhằm uy hiếp tinh thần người dân.
Bà Lê Thị Cháu đã nén đau thương, một mình đi đến nơi bêu đầu con, dùng vạt áo bọc lấy thủ cấp của con mang về làng mai táng. Hành động này đã gây xúc động mạnh mẽ và trở thành nguồn cảm hứng cho thi ca, nhạc họa
Gia đình: Gia đình bà có nhiều đóng góp cho cách mạng. Ngoài con trai cả là liệt sĩ Nguyễn Đức Kỳ, bà còn có người em gái là liệt sĩ và các con cháu tiếp nối truyền thống.
Di ảnh: Hình ảnh bà với gương mặt phúc hậu nhưng đầy nghị lực vẫn được lưu giữ tại nhà thờ gia đình ở làng Mai Xá, Quảng Trị.
Biểu tượng: Bà được coi là hiện thân của những bà mẹ Việt Nam anh hùng, hy sinh tất cả vì độc lập dân tộc.
