Mẹ Lê Thị Thà
Mẹ Lê Thị Thà sinh năm 1906 tại làng Tam Đa, xã Long Trường, quận ThủĐức, tỉnh Gia Định (nay là Thành phốHồ Chí Minh). Gia đình mẹ thuộc loạitrung lưu có vườn, có ruộng, nên thuởnhỏ mẹ được đi học ít nhiều. Mẹ lập gia đình ở lứa tuổi haimươi như bao thiếu nữ cùng trang lứa, sinh hạ con gái đầuNguyễn Thị Mạnh và con trai thứ Nguyễn Văn Mừng.Cách mạng tháng Tám 1945, ông Nguyễn Văn Hung (SáuSừng) - là chồng mẹ - gia nhập Thanh niên Tiền phong, rồiQuốc gia tự vệ cuộc (công an) địa phương. Sống trong độclập tự do hai tháng, làng Tam Đa cũng như bao làng quêkhác ở quận Thủ Đức bị quân Pháp trở lại chiếm đóng. Tàuđổ bộ giặc theo sông chiếm ngã ba trường học Tam Đa,ngã ba Trường Lộc... và lính địch gác các đầu cầu từ ThủĐức xuống vùng Bưng Sáu xã. Ông Sáu Sừng tham gia bantrinh sát hoạt động vũ trang tuyên truyền, vừa diệt tề trừgian, vừa giải thích các chủ trương của Mặt trận Việt Minhcho nhân dân, vừa tham gia củng cố cơ quan đoàn thể địaphương bị rã khi giặc mới đánh tới buổi đầu.Rồi lực lượng vũ trang ta về chống càn, đánh phục kíchtrên lộ 33, hạ bót Trường Lộc, phá nhiều cầu trên lộ...Do đó, đến tháng 7/1947, địch rút chạy khỏi vùng BưngSáu Xã. Nhà mẹ Lê Thị Thà và một số nhà trong làng trởthành nơi đóng quân của bộ đội huyện. Gia đình, họ hàngmẹ cùng bà con nuôi quân một thời gian dài. Con gái mẹlà Nguyễn Thị Mạnh tham gia Ban Chấp hành Thanh niên cứu quốc xã. Mẹ Thà có học, được cử phụ trách bình dânhọc vụ, cùng mạng lưới giáo viên nghiệp dư hoạt động,xóa dốt sôi nổi theo chỉ đạo của Huyện ủy và Ủy banKháng chiến hành chánh huyện Thủ Đức. Lúc này, ta cóchủ trương xây dựng vùng Bưng Sáu xã thành căn cứ địacủa huyện để lãnh đạo kháng chiến ở địa phương. Nhândịp Quốc khánh 2/9/1947, huyện rút một số thanh niên đưavào bộ đội huyện. Anh Nguyễn Văn Mừng - con mẹ - xungphong đi luôn. Ngày 28/1/1948 (18 tháng chạp Đinh Hợi) địch càn lớnvào xã Long Trường từ nhiều hướng. Cô cán bộ Đoàn làNguyễn Thị Mạnh hy sinh tại rạch Cau, làng Tam Đa cùngmột người nữa. Mẹ Thà rất đau đớn vì mất mát to lớn này,song không vì thế mà sút giảm tinh thần hăng hái công tác.Cấp trên tin tưởng kết nạp mẹ vào Đảng Cộng sản ĐôngDương.Anh Nguyễn Văn Mừng dũng cảm chiến đấu, hoàn thànhmọi công tác được giao. Từ cuối năm 1950, Pháp mở rộnglấn chiếm huyện Thủ Đức. Bộ đội ta hành quân đêm làchính để giữ bí mật. Đêm 8/12/1951, (10 tháng 11 TânMão), sau một trận đánh, anh Nguyễn Văn Mừng trúngđạn pháo địch bắn theo, hy sinh tại xã An Phú (Thủ Đức).Ông Sáu và mẹ Thà đón nhận tin sét đánh, tưởng khó màgượng nổi. Chỉ còn đôi vợ chồng già sống với nhau, maiđây biết dựa vào đâu lúc trái nắng trở trời?Năm 1962 , địch dồn dân lập ấp chiến lược Tam Đa, ôngbà không sống nổi ở quê hương, chạy lên Biên Hòa làm ănsinh sống. Ông qua đời vài năm sau đó. Mẹ Thà tích cópsản nghiệp, xây dãy phố mười căn cho mướn để sống lúctuổi già. Sau ngày giải phóng miền Nam, mẹ Lê Thị Thà hiến 9căn phố cho Nhà nước. Mẹ được hưởng chính sách hơnmột năm thì qua đời (năm 1978). Mẹ và gia đình đượcNhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm1985. Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bàmẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTNngày 17/12/1994.
