Mẹ Nguyễn Thị Thứ: Nước Mắt Và Lửa Đạn Quê Hương (1)
Giữa vùng đất Quảng Nam nắng gió, nơi sông Thu Bồn cuồn cuộn chảy, có một người phụ nữ bình dị tên Nguyễn Thị Thứ. Sinh năm 1904 tại làng Mỹ Sơn, huyện Điện Bàn, bà sống cuộc đời lam lũ bên chồng – ông Nguyễn Văn Bé – và đàn con đông đúc. Nhưng chiến tranh đã biến bà thành biểu tượng bất tử của dân tộc: Mẹ Việt Nam Anh hùng, với nỗi đau mất 9 con trai, 1 cháu nội và chính người chồng yêu dấu.
Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, con trai cả của bà – anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Bé (đặt theo tên cha) – lên đường. Ông hy sinh ngay sau đó, để lại bà với nỗi đau đầu đời. Rồi liên tiếp, các con trai bà theo tiếng gọi Tổ quốc. Năm 1946, trong kháng chiến chống Pháp, hai con trai nữa ngã xuống ở chiến trường Quảng Nam. Bà không khóc, chỉ lặng lẽ tiễn đưa, động viên: "Mẹ còn nhiều con trai, cứ đi đánh giặc!"
Đến những năm chống Mỹ cứu nước, nỗi đau nhân lên gấp bội. Con trai thứ ba, thiếu úy Nguyễn Văn Đẹo, hy sinh năm 1965 tại Quảng Ngãi. Thứ tư, Nguyễn Văn Bé (con thứ hai), ngã xuống ở Quảng Đà. Thứ năm, Nguyễn Văn Ấm, mất tại chiến trường miền Nam. Bà ôm quan tài con, thì thầm: "Con ơi, mẹ tự hào về con!" Năm 1968, Tết Mậu Thân, con trai thứ sáu và thứ bảy hy sinh cùng lúc. Cháu nội – con của người con trai lớn – cũng ra đi theo cha ông.
Chồng bà, ông Bé, bị địch bắt và tra tấn đến chết năm 1969. Còn lại ba người con trai cuối cùng: thứ tám hy sinh ở chiến trường Tây Nguyên, thứ chín ở Quảng Trị, và người út – Nguyễn Văn Mến – trở thành liệt sĩ cuối cùng của dòng họ năm 1972. Cả 9 người con trai bà đều ngã xuống vì độc lập tự do.
Dù đau đớn tột cùng, Mẹ Thứ vẫn kiên cường. Bà nuôi giấu bộ đội, cung cấp gạo muối cho cách mạng, thậm chí dùng thân mình che chắn cho du kích. Sau ngày thống nhất 1975, Mẹ được phong "Mẹ Việt Nam Anh hùng" năm 1994 – một trong những người đầu tiên. Bà qua đời năm 1997 ở tuổi 93, để lại di sản: "Còn nước mắt mẹ còn nuôi quân đánh giặc."
Hôm nay, tại nhà thờ họ Nguyễn Văn ở Mỹ Sơn, tượng đài Mẹ Thứ vẫn đứng đó, nhắc nhở thế hệ sau về tình mẫu tử thiêng liêng và sức mạnh bất diệt của dân tộc Việt Nam.
