MẸ NGUYỄN THỊ THỨ - TRƯỜNG CA BẰNG MÁU VÀ NƯỚC MẮT

Người mẹ của một thời “đất nước đứng lên”

Trên vùng đất Điện Thắng (Điện Bàn, Quảng Nam), gió chiều vẫn thổi qua những hàng tre trước ngõ. Ở nơi ấy, đã có một người mẹ bình dị mà vĩ đại: Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ – người mẹ hiến dâng 12 người thân cho Tổ quốc.

Mỗi lần trở về nơi mẹ từng sống, tôi luôn nhớ hình ảnh ấy: Một căn nhà nhỏ lợp ngói cũ, giữa sân là cây cau đứng lặng, như một nhân chứng bất động của thời hoa lửa.

Chính từ căn nhà bình yên ấy, một bản trường ca bi tráng của lịch sử được viết bằng máu và nước mắt của mẹ.

Những nốt trầm và nốt sáng của cuộc đời mẹ Thứ

Mẹ Thứ sinh năm 1904, cuộc đời là chuỗi ngày lam lũ, tần tảo. Nhưng những người con mẹ nuôi bằng sữa nắng, sữa mưa quê nhà lại lớn lên với tinh thần hiên ngang của người Quảng.

Ngày tiễn người con đầu tiên lên đường, mẹ nắm chặt tay nó, nói khẽ:“Con đi nghe, nước mình chưa yên, tráng trai không thể đứng nhìn.”

Từ lời kể của ông Trần Văn Mười, một cựu du kích Điện Bàn, người từng sống cạnh nhà mẹ:“Mẹ thương con lắm, nhưng không bao giờ giữ con ở lại. Con trai mẹ, cứ đến tuổi là đi theo cách mạng. Mẹ chỉ dặn: ‘Đi thì nhớ giữ lấy nhân cách của người dân quê mình’.”

Những lời kể ấy vẫn còn vang vọng, như bước chân của các anh trên đường ra trận.

Hình ảnh khiến nhiều người xúc động nhất khi nhớ về mẹ Thứ chính là:

Mười một chiếc bàn thờ đặt ngay ngắn trong gian nhà chật – mỗi bàn thờ là một phần tim mẹ đã gửi lại nơi chiến trường.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, con dâu của mẹ, từng nghẹn ngào kể: Mẹ nhớ tên từng đứa, ngày giỗ từng đứa. Mỗi lần giỗ, mẹ đặt chén cơm úp xuống, thêm đôi đũa bắt chéo. Mẹ nói: “Bữa ni tụi nó ăn cơm cùng mẹ.”

Hình ảnh ấy, ai nghe cũng rưng rưng.
Một buổi chiều năm 1998, đoàn cựu chiến binh tỉnh Quảng Nam đến thăm. Một bác cựu binh đã viết:“Chúng tôi từng đi qua bom đạn, từng mất mát nhiều, nhưng đứng trước mẹ, nỗi đau của chúng tôi cũng hóa nhỏ bé.”

Mẹ Thứ không chỉ hy sinh con, cháu, con rể mà còn là người nuôi giấu cán bộ, che chở cách mạng trong những năm tháng ác liệt.
Một nhân chứng – cụ Phạm Hữu Dần, du kích xã Điện Thắng – kể lại:“Hễ có cán bộ về là mẹ tìm cách giấu. Mẹ nói: ‘Cứ để tụi nó ăn no rồi đi tiếp, tụi bây cứ yên tâm, có chuyện chi để mẹ chịu’.”

Trong những năm giặc càn quét, mẹ từng bị bắt, bị tra hỏi nhiều lần. Nhưng như lời cụ Dần kể: “Mẹ gan lắm! Mẹ nói ‘Tui biết chi mà khai’. Giặc đánh, mẹ vẫn im lặng. Về đến nhà, mẹ mới vuốt nước mắt.”

Chỉ một câu kể thôi, nhưng đủ thấy tấm lòng mẹ lớn đến chừng nào.

Năm 2015, Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng được xây dựng tại Núi Cấm (Tam Kỳ, Quảng Nam), lấy nguyên mẫu từ gương mặt của mẹ Thứ.

Khi đứng trước tượng đài, tôi không khỏi nghẹn ngào: Gương mặt mẹ – vừa hiền, vừa cương nghị – như thể đang ôm cả đất nước vào lòng.

Một cụ già đứng bên cạnh đã thì thầm:“Tượng lớn thật, nhưng lòng mẹ còn lớn hơn gấp trăm lần như rứa.”

Trong ánh chiều rơi xuống, khuôn mặt đá như bừng sáng. Phải chăng đó chính là ánh sáng của tình mẫu tử hoá thành tình Tổ quốc?

Huyền thoại của mẹ là ngọn đèn dẫn đường cho hôm nay

Câu chuyện của mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ là nỗi đau của một gia đình, mà là bản anh hùng ca của cả dân tộc.

Khi đặt tay lên phiến đá khắc tên mẹ, tôi thầm nghĩ:“Có những người không đi qua chiến tranh mà vẫn được sống bình yên là nhờ có người như mẹ.”

Mẹ Thứ đã rời cõi tạm, nhưng tình yêu nước, sự hy sinh, lòng nhân hậu của mẹ vẫn tỏa sáng mãi.

Tự hào thay, đất nước Việt Nam hôm nay có những huyền thoại bước ra từ ruộng đồng, từ thôn quê, từ bóng dáng một người mẹ như thế.