MẸ NINH THỊ LÀI – CHỮ TÌNH XỨ ĐÔNG GỬI LẠI TRONG KHÓI LỬA ĐẤT MỎ
Thời hoa lửa hào hùng của dân tộc được dệt nên từ những trận đánh hiển hách ngoài mặt trận và cả các hy sinh lặng thầm nơi hậu phương. Trong đài hoa bất tử ấy, câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Ninh Thị Lài (sinh năm 1907) hiện lên như một nốt trầm kiên trung, nối liền nghĩa tình từ mảnh đất Hải Dương văn hiến đến vùng than Quảng Ninh rực lửa.
Mẹ là người con dân tộc Kinh, sinh ra và nuôi dưỡng tuổi thanh xuân trên quê hương xã Kim Xuyên, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương. Cả một đời gắn liền với ruộng đồng, mẹ cần cù làm ruộng dẫu chân lấm tay bùn và không theo một tôn giáo nào. Bằng sự chịu thương chịu khó, mẹ chắt chiu từng hạt gạo, củ khoai để nuôi dạy các con khôn lớn thành người. Khi tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc vang lên, thấu hiểu nghĩa vụ với đất nước, người mẹ ấy đã gạt nước mắt vào trong. Mẹ tự tay sửa sang ba lô, động viên những khúc ruột mang nặng đẻ đau của mình vững bước vào nơi mưa bom bão đạn, đổi lấy tự do cho đất nước.Những năm tháng kháng chiến khốc liệt, mẹ cùng gia đình chuyển về trú quán tại thị trấn Mạo Khê, huyện Đông Triều (nay là phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều), tỉnh Quảng Ninh. Nơi quê hương mới rực lửa truyền thống cách mạng của giai cấp công nhân mỏ, mẹ vừa hăng hái tăng gia sản xuất đóng góp lương thực cho tiền tuyến, vừa ngày đêm đau đáu dõi theo tin tức ngoài chiến trường xa. Nhưng rồi, súng đạn tàn khốc đã cướp đi các con yêu dấu của mẹ. Nhận những tấm giấy báo tử gửi về, nỗi đau mất con thấu tận tâm can, cắt da cắt thịt. Thế nhưng, người mẹ Kim Thành trên đất mỏ không hề gục ngã. Mẹ kiên cường nén đau thương, tiếp tục lao động sản xuất và trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho xóm giềng cho đến những năm tháng cuối đời.Năm 1994, Đảng và Nhà nước đã trang trọng tuyên dương danh hiệu cao quý "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Ninh Thị Lài" nhằm tri ân những cống hiến vĩ đại và sự chịu đựng âm thầm của mẹ. Thời hoa lửa rực rỡ và đau thương nay đã khép lại, mẹ đã về với thế giới người hiền, nhưng hình ảnh người mẹ nông dân kiên trung ấy sẽ luôn sống mãi cùng lịch sử dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay trân trọng và giữ gìn trọn vẹn nền hòa bình của Tổ quốc.



