Mẹ Phạm Thị Kiên – Người mẹ đi qua những năm tháng không quên

Có những tấm bằng được trao trong một buổi lễ trang trọng. Có những danh hiệu được đón nhận giữa hoa tươi và những lời chúc mừng. Nhưng phía sau một tấm bằng “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” là cả một cuộc đời, có khi được viết bằng những năm tháng chờ đợi, những giọt nước mắt và những mất mát chẳng thể gọi thành tên.

Với Mẹ Phạm Thị Kiên, danh hiệu cao quý ấy đến khi Mẹ đã ở tuổi xế chiều. Mẹ không thể tự mình đến hội trường để đón nhận niềm vinh dự mà Đảng, Nhà nước trao tặng. Nhưng câu chuyện về cuộc đời Mẹ vẫn còn đó – như một lát cắt đau thương mà hào hùng của những năm tháng chiến tranh trên quê hương Đồng Tháp.

Một đời mẹ gắn với những mất mát

Mẹ Phạm Thị Kiên, ở xã Tân Phú Đông, tỉnh Đồng Tháp, là trường hợp duy nhất còn sống được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trong đợt trao tặng, truy tặng năm 2026. Ngày 21/7/2026, tỉnh Đồng Tháp tổ chức lễ trao tặng, truy tặng danh hiệu cao quý này cho 15 Mẹ; trong đó Mẹ Phạm Thị Kiên được phong tặng, 14 Mẹ được truy tặng.

Mẹ tuổi đã cao, sức khỏe yếu nên không thể có mặt tại buổi lễ. Thay Mẹ đón nhận niềm vinh dự ấy là người con trai Nguyễn Văn Đông.

Phía sau khoảnh khắc người con cầm trên tay tấm bằng danh hiệu của mẹ mình là một câu chuyện dài về gia đình. Trong những năm tháng chiến tranh, Mẹ đã chịu nỗi đau mất chồng và mất con. Cha và anh trai của ông Đông đã ngã xuống trong chiến tranh. Một mình Mẹ gánh vác gia đình, nuôi các con giữa những năm tháng bom đạn khốc liệt.

Chiến tranh đi qua, nhưng những khoảng trống mà chiến tranh để lại trong một mái nhà thì không dễ gì lấp đầy.

Có lẽ với người mẹ, mất mát lớn nhất không chỉ là ngày tiễn người thân lên đường mà là những tháng năm sau đó. Là những đêm chờ tin. Là mỗi tiếng động ngoài ngõ khiến lòng người thấp thỏm. Là khoảnh khắc nhận được tin dữ mà không muốn tin đó là sự thật.

Nhưng những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh thường không có nhiều thời gian để khóc than.

Họ phải tiếp tục sống.

Tiếp tục làm lụng.

Tiếp tục nuôi những người con còn lại.

Và tiếp tục gìn giữ trong lòng mình hình bóng những người đã mãi mãi nằm lại với quê hương.

Sự hy sinh thầm lặng không cần gọi tên

Điều khiến câu chuyện về Mẹ Phạm Thị Kiên trở nên xúc động không chỉ nằm ở những mất mát mà Mẹ đã trải qua, mà còn ở cách Mẹ đối diện với những mất mát ấy.

Theo lời người con trai Nguyễn Văn Đông, Mẹ hiếm khi nhắc về những đau thương của bản thân. Điều Mẹ thường căn dặn con cháu là phải sống tử tế, yêu quê hương và không quên những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc.

Một lời dặn giản dị nhưng chứa đựng cả chiều sâu của một thế hệ.

Bởi những người đã đi qua chiến tranh hiểu hơn ai hết giá trị của hai chữ hòa bình.

Họ không nói nhiều về sự hy sinh của mình. Không kể công. Không đòi hỏi. Nhiều khi, những gì họ giữ lại chỉ là vài ký ức cũ, một nén nhang trước bàn thờ người đã khuất và những câu chuyện được kể lại cho con cháu.

Mẹ Phạm Thị Kiên cũng vậy.

Cuộc đời Mẹ không được ghi dấu bằng những chiến công nơi chiến trường. Nhưng sự hy sinh của Mẹ lại là một phần không thể thiếu trong câu chuyện lớn của dân tộc.

Bởi phía sau mỗi người lính ra trận luôn có một người mẹ.

Có người mẹ tiễn con đi rồi không bao giờ được nhìn thấy con trở về.

Có người mẹ nhận giấy báo tử mà phải nén nước mắt để tiếp tục nuôi những đứa con còn lại.

Có người mẹ mang nỗi đau ấy suốt cả cuộc đời.

Và có những người mẹ, giống như Mẹ Phạm Thị Kiên, chọn cách lặng lẽ sống tiếp, nuôi dạy con cháu và gìn giữ những giá trị mà người đã khuất để lại.

Tấm bằng đến sau những năm tháng dài

Ngày danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được trao, Mẹ không có mặt tại hội trường. Nhưng sự vắng mặt ấy lại khiến câu chuyện càng thêm xúc động.

Bởi danh hiệu đến với Mẹ sau một hành trình rất dài.

Đó không đơn thuần là một phần thưởng.

Đó là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những cống hiến, hy sinh mà Mẹ và gia đình đã dành cho Tổ quốc.

Quyết định số 710 ngày 18/5/2026 của Chủ tịch nước đã phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cho Mẹ Phạm Thị Kiên. Ngày 21/7, danh hiệu được công bố tại lễ trao tặng, truy tặng của tỉnh Đồng Tháp.

Sau buổi lễ, lãnh đạo tỉnh đến tận gia đình trao danh hiệu cho Mẹ.

Có lẽ, trong khoảnh khắc ấy, tấm bằng không chỉ dành cho riêng Mẹ.

Nó còn dành cho người chồng đã nằm lại.

Dành cho người con đã không trở về.

Dành cho những tháng năm Mẹ âm thầm chịu đựng.

Và dành cho cả một thế hệ người dân Đồng Tháp đã góp sức, góp người cho ngày đất nước thống nhất.

Khi ký ức trở thành lời nhắc nhở

Chiến tranh đã lùi xa.

Những cánh đồng quê hương hôm nay xanh màu lúa mới. Những con đường làng ngày càng khang trang. Trẻ em được đến trường, những gia đình được sống trong bình yên.

Nhưng bình yên hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao người.

Trong số đó có những người con của Đồng Tháp.

Và có những người mẹ đã đứng phía sau, lặng lẽ tiễn chồng, tiễn con.

Mẹ Phạm Thị Kiên là một trong những người mẹ như thế.

Câu chuyện của Mẹ nhắc thế hệ hôm nay rằng, lịch sử không chỉ được viết bằng những trận đánh, những chiến công hay những ngày tháng hào hùng. Lịch sử còn được viết bằng những bữa cơm thiếu một người, những mái nhà vắng bóng người thân và những người mẹ âm thầm chịu đựng nỗi đau suốt cả cuộc đời.

Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vì thế không chỉ là sự tôn vinh.

Đó còn là lời nhắc nhở.

Nhắc chúng ta phải biết trân trọng hòa bình.

Phải biết cúi đầu trước những người đã hy sinh.

Phải biết sống tử tế như lời Mẹ Phạm Thị Kiên căn dặn các thế hệ con cháu.

Và quan trọng hơn, phải biết kể lại những câu chuyện của một thời hoa lửa để ký ức về sự hy sinh không bị lãng quên.

Mẹ Phạm Thị Kiên hôm nay đã ở tuổi xế chiều. Nhưng câu chuyện cuộc đời Mẹ vẫn còn sức lay động lòng người.

Bởi trong sự lặng lẽ của một người mẹ là cả một thời đại.

Trong những nếp nhăn của Mẹ là dấu vết của những năm tháng chiến tranh.

Và trong tấm bằng “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” là sự ghi nhận đối với một cuộc đời đã đi qua mất mát để giữ lại cho các thế hệ mai sau một điều quý giá nhất:

Đó là quê hương, là độc lập, là hòa bình.

Câu chuyện về Mẹ Phạm Thị Kiên rồi sẽ được kể lại cho con cháu. Không phải để khơi lại những đau thương, mà để mỗi người hôm nay hiểu rằng: có những bình yên tưởng như rất đỗi bình thường, nhưng phía sau đó là biết bao nước mắt của những người mẹ Việt Nam.

Và giữa dòng chảy của thời gian, những người mẹ như Mẹ Phạm Thị Kiên mãi là những đóa hoa bất tử của “thời hoa lửa” – lặng lẽ mà kiêu hãnh, đau thương mà cao cả, để thế hệ hôm nay được sống trong một đất nước hòa bình.