Mẹ Phạm Thị Ngư, ngọn lửa kiên trung của quê hương Bình Thuận

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có những người mẹ đã biến nỗi đau riêng thành sức mạnh phụng sự quê hương, đất nước. Mẹ Phạm Thị Ngư, thường được nhân dân gọi thân thương là Má Ngư, là một trong những người mẹ tiêu biểu của vùng đất Bình Thuận. Cuộc đời Mẹ gắn liền với những năm tháng gian khổ của cách mạng, với sự hy sinh của những người con và với tinh thần kiên trung, bất khuất trước kẻ thù.

Các tư liệu địa phương ghi Mẹ Phạm Thị Ngư sinh khoảng năm 1910 hoặc 1912, quê tại vùng Hàm Hiệp, huyện Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận, sau thuộc khu vực Phong Nẫm, Phan Thiết. Do cha mẹ mất sớm, Mẹ phải tự lao động để nuôi sống bản thân từ khi còn nhỏ. Cuộc sống nghèo khó đã tôi luyện ở Mẹ nghị lực, sự bền bỉ và tinh thần vượt qua mọi thử thách.

Sau này, Mẹ kết duyên với ông Bùi Dinh, một người quê Bình Định vào Bình Thuận lập nghiệp. Hai vợ chồng sinh được 8 người con. Gia đình tuy nghèo nhưng luôn giàu tình yêu thương và sớm có ý thức ủng hộ phong trào cách mạng.

Ngay từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, gia đình Mẹ Phạm Thị Ngư đã trở thành cơ sở cách mạng. Cả hai vợ chồng Mẹ đều tham gia các đoàn thể cứu quốc. Mẹ đảm nhận việc vận động nhân dân quyên góp tiền bạc, thuốc men, lương thực và thực phẩm để ủng hộ kháng chiến.

Ngôi nhà của Mẹ từng là nơi ẩn náu của các chiến sĩ cảm tử thuộc đội Phan Thiết, đồng thời là đầu mối liên lạc của cán bộ hoạt động giữa vùng du kích và khu vực phía sau phòng tuyến của địch. Trong vườn nhà, Mẹ còn thức đêm canh gác để cán bộ đào những hầm bí mật làm nơi trú ẩn và hoạt động.

Trong nhiều năm, dù bị địch bao vây kinh tế và theo dõi gắt gao, Mẹ vẫn cùng cơ sở cách mạng tìm cách chuyển ra vùng căn cứ hàng tấn lương thực, thực phẩm và thuốc men. Những việc làm ấy đòi hỏi sự mưu trí, gan dạ và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng.

Năm 1960, chồng Mẹ qua đời. Sau đó, 7 người con của Mẹ lần lượt hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Một số tư liệu cũng ghi Mẹ là người có 8 liệt sĩ thân nhân, trong đó có 7 người con ruột và 1 người con rể.

Đó là nỗi đau vô cùng lớn đối với một người mẹ. Mỗi tin báo tử là một lần trái tim Mẹ chịu thêm mất mát. Thế nhưng, Mẹ đã nén đau thương, tiếp tục hoạt động và động viên những người con còn lại lên đường chiến đấu. Tình yêu thương gia đình ở Mẹ đã hòa quyện với tình yêu quê hương, đất nước, trở thành sức mạnh giúp Mẹ vượt qua những năm tháng khốc liệt nhất.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Mẹ Phạm Thị Ngư tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng với vai trò một nữ giao liên. Mẹ đưa đường, chỉ lối cho bộ đội tiến công các cứ điểm quân sự của địch; đồng thời vận động nhân dân tiếp tế lương thực, chăm sóc và cứu chữa thương binh.

Sau năm 1969, khi chiến tranh ngày càng ác liệt, cán bộ cách mạng gặp nhiều khó khăn trong việc bám trụ tại vùng ven. Trong hoàn cảnh ấy, Mẹ vẫn kiên trì giữ liên lạc, bảo vệ cơ sở và hỗ trợ lực lượng cách mạng. Sự đóng góp của Mẹ không chỉ thể hiện ở việc nuôi giấu cán bộ, mà còn ở bản lĩnh tổ chức, tinh thần cảnh giác và lòng dũng cảm trước sự truy lùng của kẻ thù.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, ngày 6 tháng 11 năm 1978, Mẹ Phạm Thị Ngư được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 11 tháng 7 năm 1985, Mẹ được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Ngày 17 tháng 12 năm 1994, Mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vì đã có nhiều người con hy sinh cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc. Mẹ được xem là một trong những người phụ nữ tiêu biểu của Bình Thuận được trao tặng cả hai danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Mẹ Phạm Thị Ngư qua đời năm 2002. Tên Mẹ được đặt cho một tuyến đường tại khu vực Phong Nẫm, Phan Thiết, như một cách để nhân dân ghi nhớ công lao và sự hy sinh của Mẹ.

Cuộc đời Mẹ Phạm Thị Ngư là câu chuyện xúc động về một người phụ nữ xuất thân nghèo khó nhưng có lòng yêu nước sâu sắc, ý chí kiên cường và tinh thần hy sinh cao cả. Mẹ đã âm thầm làm những công việc đặc biệt nguy hiểm, chấp nhận đói nghèo, hiểm nguy và mất mát để góp phần bảo vệ cán bộ, chiến sĩ và phong trào cách mạng.

Qua hình ảnh Mẹ, thế hệ hôm nay càng hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình. Đằng sau thắng lợi của dân tộc không chỉ có những trận đánh nơi chiến trường, mà còn có sự hy sinh bền bỉ của những người mẹ, người vợ và các gia đình cách mạng.