MẸ SUỐT: NHỊP CHÈO BẤT TỬ GIỮA LÀN MƯA BOM ĐẠN

Mẹ tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906, lớn lên tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, một làng chài nhỏ nằm nép mình bên dòng sông Nhật Lệ, tỉnh Quảng Bình. Cuộc đời mẹ từ thuở ấu thơ đã gắn liền với sóng nước mênh mông, với những nhọc nhằn, lam lũ của một kiếp người nghèo khổ dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Cũng như bao người phụ nữ Việt Nam bình dị khác, mẹ mang trong mình bản tính cần cù, chịu thương, chịu khó và một tình yêu quê hương đất nước thiết tha, sâu nặng. Tình yêu ấy vốn lặng lẽ trôi theo những năm tháng nhọc nhằn, nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, nó đã bùng lên thành một sức mạnh phi thường, không một thế lực bạo tàn nào có thể khuất phục.

Vào những năm 1964 – 1965, đế quốc Mỹ điên cuồng leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, hòng cắt đứt tuyến đường chi viện chiến lược của hậu phương lớn cho tiền tuyến lớn miền Nam. Bến đò Nhật Lệ, với vị trí yết hầu quan trọng, trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt ngày đêm của máy bay và tàu chiến địch. Hàng ngàn tấn bom đạn trút xuống như mưa, cày xới nát bươm mặt sông, phá hủy nhà cửa, xóm làng. Dòng sông trong xanh hiền hòa ngày nào giờ đây sục sôi cuộn sóng, khói bom mịt mù, khét lẹt.

Giữa thời khắc ngàn cân treo sợi tóc, khi những chuyến đò giao liên, tiếp tế đứng trước nguy cơ bị đình trệ, Mẹ Suốt, lúc bấy giờ đã bước sang tuổi 60, quyết định đứng lên gánh vác trọng trách hiểm nguy. Mặc cho tuổi cao sức yếu, mặc cho gia đình và xóm làng can ngăn, mẹ vẫn quả quyết xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò đưa bộ đội, thương binh, vũ khí và hàng hóa qua sông. Với một chiếc đò gỗ mộc mạc và đôi tay chèo chai sạn, mẹ đã hiên ngang đối mặt với những “phi đội thần sấm”, “con ma” của kẻ thù.

Có những ngày, bầu trời Quảng Bình gầm rít bởi hàng chục tốp máy bay địch bủa vây, bom rơi đạn nổ làm nước sông dựng đứng thành những cột trắng xóa. Vậy mà, hình bóng người mẹ nhỏ bé trong chiếc áo bà ba tối màu, vai quấn khăn rằn vẫn vững vàng bám trụ giữa dòng nước xiết. Mẹ chèo đò với một sự bình tĩnh, mưu trí đến kinh ngạc. Khi máy bay địch nhào xuống, mẹ nép đò vào bờ, nguỵ trang kín đáo; khi bom đạn vừa ngớt, mẹ lại nhanh nhẹn vung tay chèo, rẽ sóng đưa những chuyến hàng, những đoàn quân an toàn sang bờ bên kia. Trong suốt những năm tháng khốc liệt nhất, ước tính mỗi năm Mẹ Suốt đã thực hiện hơn 1.400 chuyến đò, bảo đảm mạch máu giao thông không một ngày đứt đoạn.

Sự gan dạ, kiên cường của Mẹ đã trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn cho hàng vạn cán bộ, chiến sĩ trên trận tuyến. Tình cảm ấy từng được nhà thơ Tố Hữu khắc họa lại vô cùng xúc động: “Gan chi gan rứa, mẹ nờ / Mẹ rằng: Cứu nước mình chờ chi ai / Chẳng bằng con gái, con trai / Sáu mươi còn một chút tài đò đưa...”. Lời thơ giản dị nhưng đã tạc nên một tượng đài sừng sững về đức hy sinh quên mình vì đại nghĩa.

Với những cống hiến vĩ đại và phi thường ấy, năm 1967, Mẹ Suốt vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Thế nhưng, người mẹ anh hùng ấy đã không thể chờ đến ngày đất nước trọn niềm vui thống nhất. Ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một trận oanh tạc ác liệt của máy bay địch, Mẹ đã anh dũng hy sinh ngay trên bến đò thân yêu, hòa dòng máu đỏ của mình vào dòng sông Nhật Lệ bi tráng.

Chiến tranh nay đã lùi xa, đất nước đã liền một dải. Dọc theo chiều dài đất nước, từ bến đò Nhật Lệ năm xưa đến những đô thị hiện đại, sầm uất vươn mình mạnh mẽ như Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay, đâu đâu cũng in đậm dấu ấn của nền hòa bình, độc lập được đánh đổi bằng máu xương. Tượng đài Mẹ Suốt hiên ngang bên bờ Nhật Lệ vẫn ngày đêm dõi theo sự phát triển của dân tộc. Nhịp chèo của mẹ năm xưa đã thôi quẫy nước, nhưng âm vang của nó vẫn còn mãi trong nhịp đập trái tim của bao thế hệ, là bài học lịch sử thiêng liêng truyền ngọn lửa khát vọng, cổ vũ thanh niên Việt Nam không ngừng cống hiến, dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp.