Mẹ Thứ

Mẹ Thứ tên thật là Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi mẹ lập gia đình, mẹ có 12 người con gồm 11 con trai và 1 con gái. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc mẹ lần lượt động viên 9 người con ra chiến trường. Người con gái lớn cùng mẹ bám trụ với xóm làng vừa tham gia sản xuất, vừa đào hầm nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, giữ liên lạc cho bộ đội. Không nỗi đau nào có thể đong đếm được khi 9 người con trai, 2 cháu ngoại và người con rể của mẹ Thứ nối tiếp nhau ra trận rồi lần lượt hi sinh trong 2 cuộc kháng chiến khốc liệt của dân tộc.

Mất mát đầu tiên, ngày 18/6/1948, người con trai thứ hai của Mẹ, chiến sĩ giao liên Lê Tự Xuyến bị giặc Pháp bắn ngay tại đầu làng khi đang làm nhiệm vụ. Nước mắt chưa vơi thì tin dữ lại đến, ngày 5/10/1948, người con trai Lê Tự Hàn Anh hy sinh khi làm nhiệm vụ tải thương, 10 ngày sau nữa, người con Lê Tự Hàn Em ngã xuống trong một trận chống càn. Chỉ trong 4 tháng, mẹ mất ba người con. Con trai Lê Tự Lem vừa tròn 20 tuổi, tham gia bộ đội huyện, đã hy sinh trong lúc chiến đấu với giặc vào đầu tháng 4/1954.

      Nấm mồ này cỏ chưa kịp lên xanh, mẹ lại phải đắp thêm nấm mộ khác. Mỗi lần nghe tin một người con hi sinh, Mẹ cắn răng khóc thầm. Ðau thương không làm Mẹ gục ngã, Mẹ tiếp tục động viên những người con khác khác lên đường. Các anh rời nhà ra đi, nhiều đêm dài sau đó mẹ trằn trọc, thức trắng âu lo.

      Ở hậu phương, từ chống thực dân Pháp qua đánh đế quốc Mỹ, trong khu vườn của Mẹ luôn có 5 căn hầm bí mật dưới bụi tre, gốc mít, nơi Mẹ và con gái đầu Lê Thị Trị nuôi giấu hàng nghìn lượt cán bộ, bộ đội, du kích. Bao đêm dài, Mẹ thao thức canh chừng nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ, chiến sĩ ngay dưới những căn hầm bí mật trong khu vườn nhà. Trên miệng hầm, Mẹ trồng thật nhiều cỏ, vừa để ngụy trang, vừa cho bò ăn. Lúc không có địch, hai mẹ con mở hé cửa hầm cho người ở dưới dễ thở, hễ có động lại giả vờ ra dắt bò, cắt cỏ để chỉnh sửa, ngụy trang lại miệng hầm.

     Tháng 9/1966, con trai Mẹ là anh Lê Tự Nự hy sinh. Năm 1972, Mẹ lại khóc tiễn đưa hai con là Lê Tự Mười và Lê Tự Trịnh. Năm 1974, đến người con Lê Tự Thịnh, Ðại đội trưởng bộ đội ở Duy Xuyên ngã xuống trong một trận công đồn. Chưa hết, người con trai cả của Mẹ, Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động Sài Gòn hy sinh vào đúng 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, ngay trên cầu Rạch Chiếc ở cửa ngõ vào Thành phố, chỉ trước vài giờ khúc khải hoàn ca chiến thắng vang dậy, non sông thu về một mối.

      Ngày 17/12/1994 Mẹ Thứ chính thức được phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng – một danh hiệu không chỉ để tri ân mẹ, mà còn để tạc ghi vào lịch sử hình ảnh của hàng triệu bà mẹ Việt Nam đã âm thầm cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

    Sau này, hình ảnh của mẹ đã trở thành nguyên mẫu cho Tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng – công trình tưởng niệm lớn nhất cả nước, đặt tại Núi Cấm, TP. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Tượng đài ấy không chỉ là hình dáng của mẹ Thứ, mà còn là tượng trưng cho hàng triệu người mẹ Việt Nam đã lặng thầm góp máu xương cho hòa bình hôm nay.