Mẹ Thứ - Người Mẹ Việt Nam Anh Hùng

Có lẽ trên thế giới này hiếm có quốc gia nào như Việt Nam, một đất nước nhỏ bé nhưng liên tục phải trải qua các cuộc chiến trang để bảo vệ đất nước và giữ vững độc lập dân tộc. Biết bao nhiêu thế hệ cha ông đã tiếp nối nhau để gìn giữ non sông Việt Nam được độc lập, hòa bình như ngày hôm nay. Theo thống kê, toàn quốc có đến 1,2 triệu liệt sỹ, gần 500,000 thân nhân liệt sỹ, 117.000 Mẹ Việt Nam Anh Hùng, gần 600,000 thương binh. Những số liệu trên là con số biết nói, thể hiện sự tàn khốc mà chiến tranh đã đem lại với đất nước Việt Nam.

Trong những gia đình đó, có gia đình của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ ở Điện Bàn, Quảng Nam, ngày nay là Thành phố Đà Nẵng. Mẹ Việt Nam Anh Hùng Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, làng Thanh Quýt, phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, Quảng Nam, mất ngày 10/12/2010 tại thành phố Đà Nẵng, thọ 106 tuổi.

Mẹ Thứ có 12 người con (11 trai và 1 gái), trong đó tới 9 con trai hy sinh. Con đầu và cũng là con gái duy nhất - bà Lê Thị Trị - là thương binh, cũng được trao tặng danh hiệu Mẹ VNAH khi có chồng và 2 con gái là liệt sỹ. Như vậy gia đình mẹ Thứ có 12 liệt sỹ.

Hiếm có người mẹ nào trên thế giới này mang nhiều nỗi đau và hy sinh to lớn như mẹ Thứ. Trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ, mẹ Thứ lần lượt nhận 9 giấy báo tử của 9 con trai và nhận tin con rể cùng 2 cháu ngoại hy sinh.

Trong suốt 2 cuộc kháng chiến, khu vườn của Mẹ luôn có 5 căn hầm bí mật dưới bụi tre, gốc mít, nơi Mẹ và con gái đầu Lê Thị Trị nuôi giấu hàng nghìn lượt cán bộ, bộ đội, du kích. Bao đêm dài, Mẹ thao thức canh chừng cho nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ, chiến sỹ ngay dưới những căn hầm bí mật trong vườn nhà.
Năm 80 tuổi, mẹ Thứ mất cả đôi mắt. Mẹ sống với con gái ở quê nhà sau đó chuyển ra Đà Nẵng sống cùng con út Lê Tự Tân đến khi qua đời ở tuổi 106.

"Lúc còn sống, mỗi khi tới kỳ giỗ chạp của các con hay ngày Tết Nguyên đán, ngày Thương binh, liệt sỹ, Mẹ thường chống gậy tìm đến bàn thờ thắp 9 ngọn nến, 9 nén hương và xếp 9 chiếc bát, 9 đôi đũa bên mâm cơm để gọi các con về với mẹ…", trích hồi tưởng của Mẹ VNAH Lê Thị Trị - con gái đầu của mẹ Nguyễn Thị Thứ.

Ngày 17/12/1994, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ VNAH đợt đầu tiên với 19.879 bà mẹ, trong đó có mẹ Thứ.
Cuộc đời và sự hy sinh của Mẹ Thứ và những người con, người cháu của Mẹ đã trở thành đề tài xúc động cho nhiều tác giả, nghệ sỹ trong nghệ thuật, kiến trúc. Đó là hình ảnh Bà mẹ Việt Nam Anh Hùng lấy nguyên mẫu từ Mẹ Thứ của họa sỹ, nhà điêu khắc Đinh Gia Thắng, trong dự án quần thể tượng đại Mẹ Việt Nam Anh Hùng.

Đất nước và nhân dân sẽ luôn khắc sâu công ơn của Mẹ Thứ và Các Bà mẹ Việt Nam Anh Hùng, những thương binh, liệt sỹ đã hi sinh để bảo vệ cho độc lập và hòa bình của đất nước.