Mẹ Thứ - Người Mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại
“Mẹ Thứ là hình tượng tiêu biểu của Bà mẹ Việt Nam anh hùng với sự cống hiến, hy sinh vô bờ bến; là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam.”
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (Sinh năm 1904, theo giấy căn cước chế độ cũ mẹ SN 1902) tại xóm Rừng (thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, Quảng Nam); mất ngày 10-12-2010 tại TP.Đà Nẵng, đại thọ 106 tuổi. Năm 18 tuổi, Mẹ lập gia đình với ông Lê Tự Trị (mồ côi cả cha lẫn mẹ). Xuất thân trong một gia đình đông con, nghèo khó. Cái nghèo đồng cảm với cái nghèo, trong cảnh cơ hàn họ lại càng gắn kết với nhau hơn. Mẹ sinh được 12 người con, gồm 1 con gái và 11 con trai. Những người con của mẹ cứ thế lớn dần, lớn dần lên trong tình yêu thương, cưu mang, chở che của người mẹ, bất chấp nghèo đói, bom rơi, đạn nổ… Từ kháng chiến chống thực dân Pháp đến đế quốc Mỹ, mặc dù địch cày xới xóm làng, ngày đêm lùng sục, gia đình mẹ vẫn vững vàng ý chí, bám đất, bám làng “một tấc không đi một ly không rời” theo cách mạng. Đêm đêm vợ chồng mẹ xay lúa, giã gạo đóng góp nuôi quân và bảo vệ 5 căn hầm bí mật trong vườn nhà. Mẹ nuôi đàn bò hàng chục con. Hằng ngày mẹ dắt bò chăn thả trong vườn, để tới lui các căn hầm bí mật, mà bọn địch không hề hay biết. Lúc không có địch, Mẹ và các con mở hé cửa hầm cho người ở dưới dễ thở, hễ có động lại giả vờ ra dắt bò, cắt cỏ để chỉnh sửa, ngụy trang lại miệng hầm. Hằng đêm, mẹ để ngọn đèn sáng bên bàn thờ làm ám hiệu an toàn cho cán bộ, du kích đi về hoạt động. Bao đêm, Mẹ thao thức canh chừng nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ, chiến sĩ ngay dưới những căn hầm bí mật trong khu vườn nhà. Mỗi lần các anh ở dưới hầm đi lên làm nhiệm vụ trừ gian, diệt ác thì mẹ làm sẵn một thau lá rau lang giã nhỏ trộn với lọ nồi để các anh ngụy trang. Trong những năm tháng kháng chiến ác liệt, hàng trăm cán bộ, bộ đội, du kích được gia đình mẹ Thứ chở che, chăm sóc… Mẹ Nguyễn Thị Thứ có 12 người con, tất cả đều một lòng đi theo cách mạng. Suốt những năm tháng kháng chiến khốc liệt, từ chống thực dân đến cuộc kháng chiến chống đế quốc, cứu nước, lần lượt 9 người con của Mẹ mãi mãi không trở về. Năm 1948 trở thành ký ức đau đớn nhất của gia đình. Ngày 18-6, người con trai Lê Tự Xiến hy sinh. Chưa nguôi nỗi đau, ngày 5-10, người con Lê Tự Hàn Anh tiếp tục ngã xuống. Mười ngày sau, đến lượt Lê Tự Hàn Em hy sinh. Những mất mát dồn dập như cứa vào lòng người mẹ nghèo ở xóm Rừng. Nuốt nước mắt vào trong, Mẹ Thứ cùng những người con còn lại kiên cường bám đất, giữ làng, hoạt động cách mạng. Trong khu vườn quanh nhà, bà Trị cùng Mẹ Thứ âm thầm đào những căn hầm bí mật dưới bụi tre, để nuôi giấu cán bộ. Mỗi lần địch càn quét hay bất ngờ ập tới, Mẹ Thứ vẫn bình thản đến lạ, lùa đàn bò buộc quanh bụi tre lấy lý do tránh nắng, dáng vẻ điềm nhiên khiến chúng không hề nghi ngờ. Trong khu vườn nhỏ ấy có tới 5 căn hầm bí mật, nơi che chở biết bao cán bộ cách mạng, du kích của ta thoát khỏi nanh vuốt kẻ thù. 6 năm sau những ngày tang tóc của năm 1948, thêm một lần nữa Mẹ Nguyễn Thị Thứ quặn lòng khi người con trai Lê Tự Lem hy sinh ngày 1-4-1954. Rồi kháng chiến kéo dài, những tờ giấy báo tử tiếp tục lần lượt gửi về ngôi nhà nhỏ ở xóm Rừng: Lê Tự Nự hy sinh ngày 5-9-1966; Lê Tự Mười hy sinh ngày 14-4-1972; Lê Tự Trịnh hy sinh ngày 12-9-1972; Lê Tự Thịnh hy sinh ngày 28-8-1974... Ngày 30-4-1975, đúng ngày non sông thống nhất, mẹ lại nhận tin dữ về người con trai Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động thành, đã anh dũng ngã xuống ngay cửa ngõ Sài Gòn trước giờ chiến thắng. Nỗi đau của Mẹ đã cạn đến tận cùng nước mắt.
Sự đóng góp to lớn trong kháng chiến của gia đình Mẹ đã được Nhà nước trao tặng Bảng vàng có công cách mạng, riêng Mẹ được tặng thưởng Huân chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhất. Ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Từ lâu, Mẹ Thứ đã trở thành một biểu tượng đặc biệt trong lòng đồng bào và chiến sĩ cả nước. Mẹ là một trong những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng có sự hy sinh lớn nhất và cũng sống thọ nhất. Cuộc đời của Mẹ đã đi vào thơ ca, nhạc họa và nhiều tác phẩm nghệ thuật khác. Nhà thơ Lê Anh Dũng từng viết: “Thời gian xin đừng trôi mau Mẹ bây chừ mây trắng trên đầu...” Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng của lòng yêu nước, sự hy sinh to lớn trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Mẹ vĩ đại không chỉ vì Mẹ chịu đựng nỗi đau thầm lặng khi những người con thân yêu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc mà còn là sự dâng hiến cao cả cho lý tưởng cách mạng của toàn dân tộc. Mẹ đã đoàn tụ với chồng và các con liệt sĩ. Thế nhưng, ên tuổi Mẹ Thứ trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Giữa nhịp sống yên bình hôm nay, câu chuyện về Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ vẫn khiến bất cứ ai một lần ghé thăm cũng không khỏi rưng rưng. Bởi phía sau dáng hình người mẹ nông dân xứ Quảng ấy là cả một phần máu thịt của dân tộc đã gửi lại cho non sông, đất nước.
