Mẹ Trần Thị Mít

MẸ TRẦN THỊ MÍT

Năm sinh: 1900

Năm mất: 2005

Nguyên quán: Hải Lăng, Quảng Trị.

Nơi thờ phụng mẹ: Hải Lăng, Quảng Trị.

Dân tộc: Kinh.

Tôn giáo: Không.

Mẹ có chồng và sáu con là liệt sĩ.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chông Mỹ, cứu nước, mẹ Mít là mẹ Việt Nam anh hùng có nhiêu thân nhân liệt si nhất ở Quảng Trị. Cùng với hàng triệu bà mẹ của dân tộc Việt Nam, mẹ đã âm thâm chịu đựng, hi sinh, hiên dâng cho đât nước người chồng, 6 người con trai, 1 người con dâu và 1 cháu nội.

Ở trong cái nôi của cách mạng, gia đình mẹ Mít đã tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Chồng và 12 người con của mẹ đều tham gia du kích và bộ đội.

Năm 1948, người con thứ tư của mẹ là Nguyễn Năng Phàn, cán bộ thông tin xã, trong một lần đi tuyên truyền đã bị giặc bắt. Không khai thác được gì từ người chiên sĩ trung kiên ây, chúng chặt đâu anh, vứt xác xuông hô, đem đâu đóng vào cột tre, bêu ở chợ Diên Sanh. Lòng mẹ Mít đứt từng khúc. Thế nhưng, mẹ chỉ dám khóc thầm mà không dám mang xác con về chôn. Bởi nếu làm thế, địch sẽ phát hiện ra mẹ theo kháng chiến. Hơn thế, ngôi nhà của mẹ - nơi nuôi giấu bộ đội sẽ không còn an toàn.

Chồng của mẹ là ông Nguyễn Năng Hải, công nhân đường sắt, tham gia phong trào bí mật từ năm 1939 và là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước ngày cách mạng tháng Tám ông là cán bọ xa, giữ đường dây của huyện, đã tích cực góp phần vào cuộc khởi nghĩa của địa phương. Năm 1955, ông bị địch bắt, bị tra tấn dã man. Khi ông bị ốm nặng, địch gọi gia đình lên nhà lao Quảng Trị nhận về. Ông nằm liệt cho đến khi chết.

Nỗi đau tiếp nối nỗi đau, tin dữ dồn dập bay về: Năm 1964, hai con của mẹ là Nguyễn Năng Để và Nguyên Văn Đễ hi sinh. Con gái kế út cua mẹ là chị Nguyễn Thị Tiếp khi mơi 19 tuổi đã trở thành một o du kích. Năm 1960, trong một lần về lấy gạo, cơm cho bộ đội, o bị giặc bắt. Bọn chúng dã man buộc dây xích vào cổ o rồi cho xe kéo đi dọc đường... Năm 1968, anh Nguyễn Thành (hi sinh ở chiên khu Ba Lòng), anh Nguyễn Năng Kể và chị Phạm Thị Tiết (vợ liệt sĩ Nguyễn Năng Đễ) lần lượt anh dũng hi sinh. Đến năm 1973, người cháu nội Nguyễn Năng Thành cũng ngã xuống vì nền độc lập tự do của Tổ quốc.

Trong số những người con của mẹ Mít hi sinh, người dân Quảng Trị vẫn còn ghi nhớ chiến công của liệt sĩ Nguyên Văn Để cùng với 7 liệt sĩ khác đã anh dũng chiến đấu trong trận đánh Phường Sắn (nay là thôn Phú Hưng xã Hải Phú) vào năm 1964 như một huyền thoại. Theo kể lại, trong trận đánh tại Phường Sắn, chỉ với vũ khí đơn sơ nhưng các anh đã anh dũng chiến đấu cho đến viên đạn cuối cùng, làm tan rã một tiêu đoàn bộ binh nguy có xe tăng yểm trợ, tiêu diệt 64 tên và làm bị thương nhiêu tên khác.

Tất cả những mất mát, đau thương trong mẹ Mít đã dồn nén thành lòng căm thù giặc. Giữa bom đạn, giữa những cuộc càn quét của địch, mẹ vẫn âm thầm nuôi giấu cán bộ cách mạng. Có những lân địch đên khám nhà, mẹ nhanh trí giâu bộ đội vào trong bồ thóc. Mẹ tần tảo cày, cây hai mâu ruộng để có thêm lượng thực tiếp tế cho bộ đội. Nhiêu đêm, mẹ thức thâu canh đào hầm. Giặc bắt giam, tra khảo, đánh đập bao lân nhưng mẹ nhât quyêt không khai. Môi lân từ tay địch trở vê, mẹ như đã chêt chín phân. Thế nhưng, lòng căm thù lại nhanh chóng giúp mẹ hồi phục để tiếp tục chiến đấu. Nhà mẹ Mít khi đó, không chỉ là một cái nôi sản sinh ra những con người yêu nước, mà còn là căn cứ, nơi nuôi dưỡng những chiến sĩ cách mạng trong vòng vây của địch.

Tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam ở Thủ đô Hà Nội, mẹ Mít được ghi danh là 1 trong 10 Bà mẹ Việt Nam anh hùng tiêu biểu nhất của cả nước. Ghi nhận những cống hiến, hi sinh của mẹ Trần Thị Mít, Nhà nước đã phong tặng mẹ danh hiệu cao quý - Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo Quyết định số 394 KT/CTN ngày 17/12/1994.

Nguồn: Sách Bà mẹ Việt Nam anh hùng (Quyển 1), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, năm 2023.