Mẹ vẫn đợi con về

MẸ VẪN ĐỢI CON VỀ

Gió từ cánh đồng Điện Thắng thổi qua mái nhà nhỏ, mang theo mùi rơm rạ và vị mặn của mồ hôi đất Quảng. Trong căn nhà đơn sơ ấy, có một người mẹ đã tiễn gần như cả cuộc đời mình ra chiến trận.

Mẹ là Nguyễn Thị Thứ – người phụ nữ sinh năm 1904 ở vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam. Cuộc đời mẹ đi qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Nhưng điều khiến người ta nghẹn lòng không chỉ là những năm tháng chiến tranh, mà là những lần tiễn con.

Chín lần.

Chín người con trai lần lượt khoác ba lô ra đi.

Rồi một người con rể.

Rồi hai người cháu ngoại.

Mỗi lần tiễn con, mẹ không khóc trước mặt họ.

“Đi đi con. Đất nước còn, thì nhà mình còn.”

Câu nói ấy, người ta kể lại, bình thản như gió đồng. Nhưng phía sau lưng những đứa con, mẹ vịn vào cột nhà cho khỏi khuỵu.

Những năm kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ, tin báo tử không đến một lần. Nó đến nhiều lần. Mỗi lần là một nhát cắt. Người trong làng nói mẹ gan góc lắm. Nhưng đêm xuống, khi chỉ còn tiếng côn trùng và bóng tối, mẹ vẫn ngồi bên ngọn đèn dầu, nhìn ra ngõ, như thể sẽ có một đứa con bước vào, gọi khẽ:

“Má ơi, con về.”

Không ai về nữa.

Chồng mẹ mất sớm. Nhà chỉ còn mình mẹ lặng lẽ giữa những tấm bằng Tổ quốc ghi công. Mỗi tờ giấy là một phần máu thịt. Mỗi cái tên là một đoạn đời không bao giờ trở lại.

Có người hỏi mẹ:

“Mẹ có oán không?”

Mẹ lắc đầu.

“Nếu không có người ngã xuống, làm sao đất nước đứng lên?”

Câu trả lời mộc mạc ấy chứa cả một chiều sâu của sự hy sinh. Không bi lụy. Không than trách. Chỉ có một niềm tin giản dị: độc lập là điều đáng đổi bằng tất cả.

Năm 1994, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Nhưng với người dân Quảng Nam, mẹ đã là anh hùng từ rất lâu – từ những ngày lặng lẽ tiễn con trong buổi sớm mù sương.

Hình tượng của mẹ sau này được chọn làm nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm. Người ta xây tượng lớn để khắc ghi sự hy sinh ấy. Nhưng có lẽ tượng đài lớn nhất không nằm ở đá granite, mà nằm trong ký ức dân tộc.

Mẹ sống đến năm 2010, thọ 106 tuổi.

Một trăm lẻ sáu mùa lúa chín.

Một trăm lẻ sáu mùa gió biển.

Và chừng ấy năm chờ đợi.

Người ta bảo thời gian sẽ làm nguôi ngoai mọi mất mát. Nhưng với mẹ, nỗi nhớ con không nguôi. Nó chỉ lặng đi, sâu xuống, như mạch nước ngầm dưới lòng đất.

Có những buổi chiều, mẹ ngồi trước hiên nhà, mắt nhìn xa xăm. Không ai biết mẹ nghĩ gì. Có thể mẹ đang đếm lại tên từng người con. Có thể mẹ đang nghe lại tiếng chân họ chạy trên sân đất năm nào.

Chiến tranh đã lùi xa. Đất nước hòa bình. Trẻ con lại nô đùa trên những cánh đồng Quảng Nam.

Nhưng trong lịch sử dân tộc, sẽ mãi có hình ảnh một người mẹ gầy gò, lưng còng, ánh mắt hiền mà kiên định – người đã hiến dâng gần như cả gia đình mình cho Tổ quốc.

Mẹ không cầm súng.

Mẹ không ra trận.

Nhưng sự hy sinh của mẹ là một trận chiến dài hơn bất cứ chiến hào nào.

Và có lẽ, đến cuối đời, mẹ vẫn giữ một niềm tin rất giản dị:

Các con mẹ đã ngã xuống.

Nhưng đất nước thì đứng lên.