Mẹ Vành: Người Đan Lưới Lửa Bằng Lòng Dân
Đã có lần, lính béc-giê đánh hơi được mùi lạ gần cửa hầm, mẹ Vành thản nhiên đổ một gáo nước mắm nồng nặc ngay lối đi, rồi giả vờ mắng con mèo làm đổ vỡ. Mùi mắm nồng khiến khứu giác của lũ chó săn bị tê liệt, cứu nguy cho cả một tổ cán bộ đang nín thở dưới lòng đất.
Mẹ Vành: Người Đan Lưới Lửa Bằng Lòng Dân
Cửa hầm dưới chân chiếc chõng tre
Nhà Mẹ Vành nằm ở một vị trí "hiểm": ngay sát nách các đồn bốt của địch. Với kẻ thù, đó là vùng kiểm soát chặt chẽ, nhưng với cách mạng, đó là một "trạm trung chuyển" sống còn.
Dưới nền nhà đất của mẹ, ngay dưới chiếc chõng tre cũ kỹ hay góc bếp ám mùi khói, là những cửa hầm bí mật thông ra hệ thống địa đạo chằng chịt. Suốt những năm tháng ấy, nhà mẹ chưa bao giờ vắng bóng cán bộ. Có những đêm, dưới lòng đất ngay chân mẹ ngồi là một cuộc họp quan trọng của Tỉnh ủy đang diễn ra, còn bên trên, tiếng giày đinh của lính đi tuần vẫn nện sầm sập ngoài ngõ.
Mẹ Vành không cầm súng, nhưng mẹ có một "hệ thống cảnh báo" khiến kẻ thù không bao giờ ngờ tới. Mẹ dùng chính những sinh hoạt đời thường để làm ám hiệu cho chiến sĩ dưới hầm:
Khi mẹ ngồi sàng gạo ngoài hiên: Nếu mẹ quay mặt ra lộ, nghĩa là yên tĩnh, anh em có thể lên mặt đất hít thở không khí.
Khi mẹ di chuyển chiếc rổ hay phơi áo quần theo một hướng khác: Đó là mệnh lệnh "nội bất xuất, ngoại bất nhập", giặc đang lùng sục rất gần.
Đã có lần, lính béc-giê đánh hơi được mùi lạ gần cửa hầm, mẹ thản nhiên đổ một gáo nước mắm nồng nặc ngay lối đi, rồi giả vờ mắng con mèo làm đổ vỡ. Mùi mắm nồng khiến khứu giác của lũ chó săn bị tê liệt, cứu nguy cho cả một tổ cán bộ đang nín thở dưới lòng đất.
Mẹ Vành không chỉ là người gác cổng, mẹ còn là người mẹ của hàng trăm chiến sĩ. Mẹ có những người con ruột thịt đã ngã xuống trên chiến trường, nhưng mẹ chưa bao giờ để tiếng khóc làm lộ bí mật hầm. Mẹ bảo: "Con mẹ chết cho đất này xanh, mẹ phải giữ cho mấy đứa dưới hầm sống để tiếp tục đánh giặc".
Những bữa cơm của mẹ là sự chắt chiu từ từng hạt gạo tiếp tế, những củ khoai luộc được mẹ lén đưa xuống hầm trong những chiếc giỏ đi chợ có ngăn đáy bí mật. Mẹ đi giữa làn đạn, gương mặt bình thản như không, nhưng thực chất mỗi bước chân của mẹ là một cuộc đấu trí nghẹt thở với những đôi mắt cú vọ của kẻ thù.
Chiến tranh kết thúc, địa đạo An Thới trở thành di tích, nhưng câu chuyện về Mẹ Vành vẫn luôn là phần linh hồn sống động nhất. Người ta nhớ đến mẹ không phải qua những chiến công vang dội trên mặt báo, mà qua hình ảnh một người bà hiền hậu, người đã biến "lòng dân" thành lớp bê tông cốt thép dày nhất, bảo vệ mạch máu của cách mạng.
Nếu địa đạo là những đường hầm trong bóng tối, thì Mẹ Vành chính là ánh sáng dẫn lối ở cửa hầm. Mẹ là minh chứng cho việc: Vũ khí mạnh nhất của Việt Nam không phải là khí tài, mà chính là những người mẹ sẵn sàng lấy cuộc đời mình làm "lá chắn" cho hòa bình.
